Na początku XIV wieku zakon zaczął dysponować znacznymi środkami na modernizację swoich umocnień, a nowy przeciwnik – książęta litewscy, których oddziały wzmacniali wojownicy z ziem ruskich i z Ordy – dobitnie pokazał, że drewniane zamki nie stanowią dla niego poważnej przeszkody. Dlatego w 1360 roku, po dwóch niszczycielskich najazdach litewskich z lat 1347 i 1352, zamek w Labiawie został „na całego” przebudowany w kamieniu. Zamek nie był zbyt duży, miał jednak cztery skrzydła i dwie kwadratowe wieże. W tym samym czasie przy zamku w Labiawie wzniesiono przedzamcze o nieregularnym kształcie, przypominającym z grubsza ćwiartkę koła. Na przedzamczu znajdowała się brama z wieżą bramną, zbudowano tam również kościół św. Jerzego, który przetrwał jako budynek gospodarczy do 1880 roku. Gdanisko zamku w Labiawie zostało wbudowane w mur. Na parterze mieściły się pomieszczenia gospodarcze i służbowe, w tym kuchnia i piekarnia. Na piętrze – pomieszczenia mieszkalne, sala zgromadzeń i uroczystości oraz refektarz.
W XIV–XVI wieku w zamku w Labiawie mieściła się administracja budowy kanału, który później otrzymał nazwę Groß Friedrichsgraben (Kanał Poleski).
Kanał ukończono do 1410 roku, ale jeszcze przez 120 lat go poszerzano i okresowo oczyszczano. Było to przedsięwzięcie wyjątkowe jak na owe czasy, którego celem było zapewnienie niezawodnej żeglugi z Królewca do Ragnety bez wychodzenia na morze czy zalew. Co ciekawe, przez pewien czas pracami przy kanale kierowała kobieta – Katharina Truchsess von Wetzhausen (zm. 1526).
W czasie wojny trzynastoletniej (1454–1466) Labiawa pozostała wierna zakonowi. Oddziały Związku Pruskiego spod Welawy (Znamiensk) i Allenburga (Drużba), które zaatakowały zamek na samym początku wojny, napotkały godny opór jego załogi. Nie zdołały zdobyć zamku.
Po sekularyzacji zakonu miasto Labiawa stało się siedzibą amtu, a zamek o tej samej nazwie został przekazany jako prezent ślubny pierwszej żonie Albrechta – Dorocie. Następnie, po śmierci Doroty i ponownym ożenku Albrechta, przypadł jego drugiej żonie – Annie Marii.
Za Wielkiego Elektora Fryderyka Wilhelma zamek w Labiawie stał się cytadelą wzniesionej wokół niego twierdzy o tej samej nazwie. Od 1818 roku była to siedziba landrata – naczelnika powiatu Labiawa; w zamku mieściły się także sąd i więzienie. Przedzamcze częściowo rozebrano, fosy również częściowo zasypano. Sam zamek zachował jednak dość atrakcyjny wygląd z architektonicznego i historycznego punktu widzenia.
W 1945 roku zamek zaadaptowano na więzienie. Pełnił tę funkcję do 1963 roku, kiedy wybuchł w nim pożar. Jednak nawet po pożarze, jak wynika z fotografii, zachowały się ściany szachulcowe i część dachu krytego dachówką. Z przedzamcza pozostawała jeszcze wieża bramna i resztki murów obronnych. Później budynek użytkowała filia Leningradzkiego Instytutu Rolniczego w Polesku, następnie przekazano go zakładom „Jantar” na pomieszczenia produkcyjne. Podczas przebudowy zamku na warsztaty ucierpiały wnętrza i mury zewnętrzne, rozebrano też mury obronne i wieżę bramną. W latach 90. zamek stał się własnością komunalną. Jeden jego narożnik przeznaczono na muzeum miejskie, w pozostałej części ulokowały się różne firmy komercyjne. Obecnie muzeum praktycznie nie działa. Zachowały się zakonne piwnice i pojedyncze elementy zakonnych pomieszczeń.
Zdjęcia na stronie: Bildarchiv Ostpreußen, bildarchiv-ostpreussen.de
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
