/ Kryłowo – Nordenburg

Zarieczenskoje (Groß Sobrost)

Zarieczenskoje (Groß Sobrost)

Fasada domu w Groß Sobrost, zmodernizowana w XX wieku według projektu berlińskiego architekta Karla Kujatha.

Osada w okręgu miejskim Prawdinsk (do 2016 roku w rejonie prawdinskim, w osiedlu miejskim Żeleznodorożnyj, do 2006 r. w okręgu wiejskim Kryłowo) nad rzeką Biełką (Wangappe, później Wickerrau), w pobliżu Kanału Mazurskiego (Masurischer Kanal). Współrzędne: 54°21'28'' N, 21°28'05'' E. Prawdopodobny rok założenia osady Groß Sobrost to 1388. Około 1785 roku występuje w dokumentach pod nazwą Groß Sabrost. Do 1928 r. w powiecie Gerdauen (Żeleznodorożnyj) istniały majątek (Gutsbezirk) Groß Sobrost oraz wieś (gmina wiejska) Groß Sobrost. Liczba mieszkańców: 70 (2020).

Majątek Groß Sobrost od 1867 roku tworzył okręg dworski (Gutsbezirk) w powiecie Gerdauen (Żeleznodorożnyj) i należał do parafii Assaunen (Asuny, Polska). W skład okręgu dworskiego, oprócz samego majątku, wchodził folwark Pröck (54°20'05'' N 21°27'51'' E). W 1871 roku w okręgu dworskim Groß Sobrost było siedem domów mieszkalnych, w których mieszkało 39 rodzin i jeden samotny mężczyzna. Sześć domów znajdowało się w majątku Groß Sobrost, a jeszcze jeden w folwarku Pröck. 09.06.1874 okręg dworski Groß Sobrost włączono do nowo utworzonego okręgu urzędowego (Amtsbezirk) Sobrost. Administrator Anders z Groß Sobrost pełnił funkcję naczelnika okręgu urzędowego w latach 1892–98. Oprócz niego stanowisko to zajmowali mieszkańcy Groß Sobrost w latach 1898–1907 (administrator Schlieter) oraz 1909–30 (zarządca majątku Freytag).

W 1879 roku do okręgu dworskiego Groß Sobrost należało 580 ha ziemi, a roczne wpływy z podatku od nieruchomości wyniosły 5749 marek. Pod względem obu tych wskaźników Groß Sobrost zajmował 29. miejsce spośród 73 okręgów dworskich powiatu Gerdauen.

Groß Sobrost na mapie z 1796 rokuGroß Sobrost na mapie z 1796 roku. Na rzece – młyn wodny, na wzgórzu na południowy zachód – wiatrak.

01.07.1898 otwarto ruch na linii kolejowej z Królewca do Nordenburga (Kryłowo), przy której w pobliżu folwarku Pröck zbudowano stację o tej samej nazwie.

Okolice Groß Sobrost na mapie z 1938 r.Sobrost i okolice aż po linię kolejową Królewiec – Nordenburg na mapie z 1938 roku.

04.05.1908 do okręgu dworskiego Groß Sobrost przeszedł z okręgu dworskiego Popowken (Koczkino) zajazd wraz z przyległymi zabudowaniami. 30.09.1928 okręg dworski Groß Sobrost zlikwidowano i połączono z gminą Groß Sobrost w nową gminę wiejską Sobrost. W 1932 roku do majątku Groß Sabrost należało 464 ha ziemi, w tym 340 ha gruntów ornych, 44 ha łąk, 25 ha pastwisk, 45 ha lasu, 8 ha nieużytków oraz wody o powierzchni dwóch hektarów. W gospodarstwie było 100 koni, 200 sztuk bydła (w tym 70 krów) i 200 świń. Wartość majątku szacowano na 434 000 marek. Właścicielem majątku był Richard Freytag. W latach przedwojennych w folwarku Pröck działała mleczarnia.

Wieś Groß Sobrost od 1818 roku tworzyła gminę wiejską w powiecie Gerdauen (Żeleznodorożnyj). Wieś należała do parafii Assaunen (Asuny, Polska). W 1871 roku we wsi Groß Sobrost było 17 domów mieszkalnych, w których mieszkało 35 rodzin. 09.04.1874 gminę wiejską Groß Sobrost włączono do nowo utworzonego okręgu urzędowego Sobrost. Podobnie jak majątek Groß Sobrost, wieś uzyskała w 1898 roku połączenie kolejowe, gdy otwarto linię Królewiec – Nordenburg (Kaliningrad – Kryłowo). 30.09.1928 gminę Groß Sobrost połączono ze zlikwidowanym okręgiem dworskim Groß Sobrost w nową gminę wiejską Sobrost.

Okręg urzędowy Sobrost

09.04.1874 w powiecie Gerdauen (Żeleznodorożnyj) utworzono okręg urzędowy nr 16 Sobrost, w skład którego weszły cztery gminy wiejskie: Agonken (od 1938 Altsiedel, Koczubiejewo), Groß Sobrost (Zarieczenskoje), Klein Sobrost (Obilnoje), Klonofken (od 1938 Dreimühl, Panfiłowo), oraz trzy okręgi dworskie: Damerau (Diegtiariowo), Groß Sobrost (Zarieczenskoje) i Popowken (od 1938 Neusobrost, Koczkino).

24.05.1911 okręg dworski Popowken (Koczkino) przekształcono w gminę wiejską o tej samej nazwie. 01.05.1928 gminy Klein Sobrost (Obilnoje) i Popowken (Koczkino) połączono w nową gminę wiejską Popowken.

Groß Sobrost

30.09.1928 okręg dworski i gminę Groß Sobrost połączono w nową gminę Sobrost. Gminy Agonken (Koczubiejewo) i Klonofken (Panfiłowo), a także zlikwidowany okręg dworski Damerau (Diegtiariowo) połączyły się w nową gminę wiejską Klonofken.

Groß Sobrost

W wyniku likwidacji okręgów dworskich i łączenia gmin wiejskich do 1928 roku w okręgu urzędowym Sobrost pozostały trzy gminy wiejskie: Sobrost (Zarieczenskoje), Klonofken (Panfiłowo) i Popowken (Koczkino). Później skład okręgu urzędowego już się nie zmieniał.

17.11.1947 Groß Sobrost przemianowano na Zarieczenskoje. Początkowo osada weszła w skład Podlipowskiej rady wiejskiej, od 1968 roku – Kryłowskiej rady wiejskiej. W 1972 roku w osadzie było 18 domów. Wieś Pröck nie weszła w skład Zarieczenskoje i stanowiła ruiny zabudowań. W 2017 roku na miejscu majątku znajdowały się budynki fermy mlecznej, ich stan jest nieznany. W 2020 roku w osadzie było 30 domów mieszkalnych.

Damerau (Diegtiariowo) to obecnie uroczysko, gdzie nie pozostało nic poza zaroślami topinamburu.


Zabytki: „szwedzkie umocnienie” – grodzisko Groß Sobrost (54°21'33'' N 21°27'46'' E).

Liczba ludności: 1986 – 80, 2002 – 111, 2010 – 92, 2012 – 98 mieszkańców.

Liczba ludności wsi Groß Sobrost: 1867 – 172, 1871 – 154, 1885 – 126, 1905 – 140, 1910 – 139 mieszkańców.

Liczba ludności majątku Groß Sobrost: 1871 – 173, 1905 – 121 mieszkańców.

Liczba ludności okręgu dworskiego Groß Sobrost: 1867 – 175, 1871 – 205, 1885 – 152, 1905 – 152, 1910 – 182 mieszkańców.

Liczba ludności połączonej gminy Sobrost: 1925 – 338, 1933 – 305, 1939 – 226 mieszkańców.

Liczba ludności wsi Pröck: 1871 – 32, 1905 – 19 mieszkańców.

Struktura ludności wsi Groß Sobrost w 1871 roku: wszyscy 154 – ewangelicy, dzieci do 10 lat – 30, piśmienni – 108 (96%), niewidomi – 1, obłąkani – 1.

Struktura ludności okręgu dworskiego Groß Sobrost w 1871 roku: wszyscy 205 – ewangelicy, dzieci do 10 lat – 65, piśmienni – 75 (54%).


Fot.: Bildarchiv Ostpreußen


Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.