/ Sosnowka – Groß Baum

Sosnowka (Groß Baum)

Sosnowka (Groß Baum)

Sosnowka (niem. Austagirren, w latach 1938–46 Groß Baum), osiedle w polesskim okręgu miejskim (do 2017 r. w rejonie polesskim, osiedle wiejskie Saranskoje, do 2008 r. ośrodek sielsowietu sosnowskiego). W pobliżu rzeka Kamienka. Ludność — 915 mieszkańców (2012).

Austagirren po raz pierwszy wzmiankowano w 1302 roku. Po 1540 r. nosiło nazwę Auctigirren, od 1820 r. — Aukstagirren. W XIX w. była to wieś tworząca gminę wiejską w powiecie (Landkreis) Labiawa (Polessk). Wieś należała do parafii Laukischken (Saranskoje). W 1874 r. gmina Berßgirren została włączona do nowo utworzonego okręgu urzędowego Groß Baum (Sosnowka). W 1909 roku w Austagirren utworzono własną parafię, do której weszło kilka miejscowości z parafii Laukischken (Saranskoje). W latach 1923–26 zbudowano tu kościół parafialny według projektu królewieckiego architekta Friedricha Lahrsa (dla nabożeństw otwarto go w 1925 r.). 30.09.1929 gmina Austagirren utraciła samodzielność i została włączona do nowej gminy wiejskiej Groß Baum (Sosnowka).

Groß Baum założono w XVIII w.; była to wieś tworząca gminę wiejską w powiecie Labiawa (Polessk). Wieś należała do parafii Laukischken (Saranskoje).

W 1874 r. w powiecie Labiawa (Polessk) utworzono okręg urzędowy (Amtsbezirk) nr 18, do którego weszło osiem gmin wiejskich: Austagirren (Sosnowka, część), Berßgirren (od 1938 r. Birkenhöfen, Armiejskoje), Groß Baum (Sosnowka, część), Groß Kirschnakeim (od 1938 r. Kirschkeim, Fiewralskoje), Kallweninken (Fiewralskoje), Klein Kirschnakeim (od 1938 r. Kleinschanzkrug, Fiewralskoje), Pogarblauken (od 1938 r. Pogarben, Bieriozowka, część) i Szanzell (od 1938 r. Schanzkrug, Małyszewo). Mieszkańcy Groß Baum byli zarządcami okręgu urzędowego w latach 1881–1931 i w 1945 r. Do 1908 r. do okręgu urzędowego Groß Baum włączono także okręg dworski Młyn Kirschnakeim (Kirschnakeim, Mühle) i leśniczówkę Kallweninken (Forsthaus Kallweninken, Małyszewo, część) jako część leśnego okręgu dworskiego Gertkauken, Forst (Nowaja Dieriewnia).

Kościół w Groß Baum

W 1909 roku utworzono nową parafię Austagirren (Sosnowka), do której zaczęła należeć gmina Groß Baum.

30.09.1928 okręg dworski Młyn Kirschnakeim wszedł w skład gminy wiejskiej Groß Kirschnakeim (Fiewralskoje). 30.09.1929 połączono gminy wiejskie Austagirren (Sosnowka) i Groß Baum (Sosnowka) w nową gminę wiejską Groß Baum. Do gminy Groß Baum weszła także część leśnego okręgu dworskiego Neu Sternberg, w tym nadleśnictwo Neu Sternberg (Oberförsterei Neu Sternberg, Sosnowka, część), leśniczówka Groß Baum (Försterei Groß Baum, leśnictwo międzyrejonowe), leśniczówka Wasgien (Försterei Wasgien, Sosnowka, część), leśniczówka Schwentoie (Försterei Schwentoie, leśnictwo Sosnowka) i ponad 8 ha gruntów. Wtedy też gminy wiejskie Kallweninken (Fiewralskoje), Klein Kirschnakeim (Fiewralskoje) i Szanzell (Małyszewo), a także leśniczówkę Kallweninken (Małyszewo, część) połączono w nową gminę wiejską Szanzell. 09.04.1931 z okręgu urzędowego Neu Sternberg do okręgu urzędowego Groß Baum przeszły gminy Florweg (Lesnoje) i Szargillen (od 1938 r. Eichenrode, Bogatowo). W rezultacie okręg urzędowy Groß Baum składał się z siedmiu gmin wiejskich: Berßgirren (Armiejskoje), Florweg (Lesnoje), Groß Baum (Sosnowka), Groß Kirschnakeim (Fiewralskoje), Pogarblauken (Fiewralskoje), Szanzell (Małyszewo) i Szargillen (Bogatowo). Ostatnia zmiana w jego składzie nastąpiła 01.04.1938, kiedy gmina Berßgirren (Armiejskoje) weszła w skład gminy Groß Baum (Sosnowka).

Pocztówka z Groß Baum

Przed wojną w Groß Baum działały szkoła, tartak i zajazd.

Leśniczówka Groß Baum wchodziła w skład leśnego okręgu dworskiego Neu Sternberg (Neu Sternberg, Forst). Leśniczówka należała do parafii Laukischken (Saranskoje). Od 1883 r. jako część leśnego okręgu dworskiego Neu Sternberg wchodziła w skład okręgu urzędowego Neu Sternberg. Od 30.09.1929 w składzie gminy wiejskiej Groß Baum (Sosnowka).

Nadleśnictwo Neu Sternberg tworzyło leśny okręg dworski o tej samej nazwie w powiecie Labiawa / Polessk. Nadleśnictwo należało do parafii Laukischken (Saranskoje). W skład leśnego okręgu dworskiego wchodziły także: leśniczówka Florweg (Forsthaus Florweg, Lesnoje, część), leśniczówka Groß Baum (Sosnowka, część), leśniczówka Lucknojen (Forsthaus Lucknojen, od 1938 r. leśniczówka Neuenrode / Försterei Neuenrode, 54°52'05'' N 21°18'45'' E), leśniczówka Schwentoie (Sosnowka, część), leśniczówka Wasgien (Sosnowka, część), a także kolonie leśne: Szargillen (Bogatowo), Klein Rudlauken (Pietino), Yorksdorf (od 1906 Jorksdorf, Pietino), Petruschkehmen (Bieriozowka, część), Burgsdorf (Bieriozowka, część), Friedrichsfelde (Bieriozowka, część), Schönwalde (Bieriozowka, część).

Leśniczówka Wasgien wchodziła w skład leśnego okręgu dworskiego Neu Sternberg (Neu Sternberg, Forst). Leśniczówka należała do parafii Laukischken (Saranskoje). Od 1883 r. jako część leśnego okręgu dworskiego Neu Sternberg wchodziła w skład okręgu urzędowego Neu Sternberg. Od 30.09.1929 w składzie gminy wiejskiej Groß Baum (Sosnowka).

Leśniczówka Schwentoie wchodziła w skład leśnego okręgu dworskiego Neu Sternberg (Neu Sternberg, Forst). Leśniczówka należała do parafii Laukischken (Saranskoje). Od 1883 r. jako część leśnego okręgu dworskiego Neu Sternberg wchodziła w skład okręgu urzędowego Neu Sternberg. Od 30.09.1929 w składzie gminy wiejskiej Groß Baum (Sosnowka).

Kościół w Groß Baum

22.01.1945 Groß Baum i Austagirren zostały zajęte przez oddziały 39. Armii Armii Czerwonej.

17.06.1947 Austagirren i Groß Baum połączono i przemianowano na osiedle Sosnowka. Wtedy też utworzono sielsowiet sosnowski. Cztery leśniczówki wokół Sosnowki nie zostały oficjalnie przemianowane i faktycznie weszły w skład Sosnowki. W 1955 r. w Sosnowce było 68 domów, działały szkoła, tartak i ferma drobiu. Na miejscu nadleśnictwa Neu Sternberg otwarto gospodarstwo leśne. W 1973 r. w osiedlu było 133, a w 1975 — 193 domy. Działały też szkoła, ferma drobiu, gospodarstwo leśne, a na miejscu leśniczówki Schwentoie utworzono leśnictwo Sosnowka. W 2011 r. w osiedlu było 180 domów (w tym 39 dwurodzinnych i 31 wielorodzinnych) i 331 gospodarstw domowych. Na miejscu leśniczówki Groß Baum utworzono międzyrejonowe gospodarstwo leśne, a na miejscu nadleśnictwa Neu Sternberg otwarto kompleks hotelowy „Dom Leśnika”.

Współrzędne osiedla: 54°49'29'' N 21°21'14'' E (Groß Baum), 54°49'20'' N 21°20'26'' E (Austagirren), 54°48'49'' N 21°21'21'' E (nadleśnictwo Neu Sternberg), 54°49'39'' N 21°21'55'' E (leśniczówka Groß Baum), 54°50'13'' N 21°20'53'' E (leśniczówka Wasgien), 54°48'11'' N 21°21'56'' E (leśniczówka Schwentoie).

Zabytki: kościół (1923–26), tablica pamiątkowa ku czci poległych w I wojnie światowej z kościoła w Groß Baum na terenie hotelu „Dom Leśnika”, mogiła zbiorowa żołnierzy radzieckich (30 osób, pomnik z 1948 r.), pomnik zwiadowcy z grupy „Jack” I.I. Zwaryki (1983). Na przedwojennych mapach zaznaczono także głaz narzutowy (54°48'26'' N 21°21'20'' E) i dąb Bismarcka (54°49'23'' N 21°21'5145'' E). Ich obecny stan wymaga ustalenia.

Liczba ludności: 1933 – 821, 1939 – 1036, 2002 – 805, 2010 – 742, 2011 – 888 mieszkańców.

Liczba ludności gminy Austagirren: 1905 – 529, 1910 – 553 mieszkańców.

Liczba ludności Groß Baum: 1895- 287, 1910 – 295 mieszkańców.

Liczba ludności połączonej gminy Groß Baum: 1933 – 821, 1939 – 1036 mieszkańców.

Ludność leśniczówki Groß Baum: 1905 – 5 mieszkańców.

Ludność leśniczówki Wasgien: 1905 – 9 mieszkańców.

Ludność leśniczówki Schwentoie: 1905 – 8 mieszkańców.

Ludność leśniczówki Lucknojen: 1905 – 8 mieszkańców.


Współczesne zdjęcia: Egidijus Baranauskas.


Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.