Wieża kościoła w Juditten od zachodu – ceglana, na podmurówce z głazów. Dolna kondygnacja wzniesiona w wątku gotyckim, pozostałe (XIX w.) – w wątku krzyżowym. Dach gontowy. Chorągiewka z lat 1577 i 1819. Ponieważ dolna kondygnacja wieży ma wątek gotycki, a przylegająca do niej kruchta powstała dopiero w XVII wieku, wieża łączyła się z kościołem prawdopodobnie łukiem, na wzór gdański. Nawa wzniesiona z głazów, ściana zachodnia z nietynkowanej cegły (wątek gotycki). Pięć ślepych okien z wiązkami strzał. Drewniany gzyms z XIX w. Dach łupkowy. Prezbiterium z zamknięciem ośmiobocznym, z głazów z ceglanymi narożnikami. Dobudówka od północy – ceglana, otynkowana.
WNĘTRZE KOŚCIOŁA I ARTEFAKTY
W wieży, sądząc po wnękach w narożnikach, przewidziano sklepienia krzyżowe, których jednak nie wykonano. Drzwi w łuku odcinkowym. Na wypadek obrony drzwi ryglowano belką. Kruchta ze sklepieniem kolebkowym z 1820 r., zbudowana z inicjatywy pastora, ojca feldmarszałka von Rödera. Drzwi z kruchty do nawy ostrołukowe, ujęte w łuk odcinkowy, ościeża – 4 wiązki ¾ żeber z dwoma płaskimi rowkami. Drzwi dębowe z pięknie wykonanym gotyckim zamkiem. Także one mogły być ryglowane belką wysuwaną ze ściany. Nawa ze sklepieniem kolebkowym, pięcioprzęsłowa, nad oknami – tak zwane „uszy”. Analogiczne sklepienia występują na zamku Lochstedt i w nawach bocznych katedry królewieckiej. Żebra, po trzy, zbiegają się pośrodku w zworniku i opierają się na wspornikach umieszczonych w połowie wysokości. Za wyraźnie gotyckim łukiem tęczowym (restaurowanym w latach 1804 i 1857) zaczyna się nieco później zbudowane prezbiterium. Sklepienie gwiaździste, którego żebra, podobnie jak w nawie, wspierają się na wmurowanych w ściany półkolumnach.
W zachodniej ścianie nawy znajdują się niewielkie ceglane schody prowadzące na strych. Tylko nimi można było dostać się pod dach w dawnych czasach, gdy wieża stała osobno od kościoła.
Dobudówka po stronie północnej, od wschodu, mieści zakrystię ze sklepieniem krzyżowym o żebrach gruszkowych w przekroju i ze zwornikiem, obecne wejście do kościoła oraz pomieszczenie, w którym przechowywano różne sprzęty kościelne.
Z tego pomieszczenia do kościoła prowadziły drzwi, zamurowane od strony kościoła, lecz wciąż widoczne od strony dobudówki. Obok nich zachowały się resztki malowideł ściennych w kolorach czerwonym i zielonym. Od południa istniały jeszcze jedne drzwi, zamurowane w czasach renesansu; znajdowały się w środkowym przęśle nawy.
Obecne drzwi wejściowe mają zamek z 1753 r. i późnogotycką kołatkę. Na prawo od ołtarza stoi od czasów pielgrzymek za wielkiego mistrza Konrada von Jungingena (1395–1407) słynna figura Matki Bożej, większa niż naturalnej wielkości. Dwa świeczniki ołtarzowe, cynkowe, z 1804 r.
Fragment malowidła ściennego w kościele w Juditten.
Srebrny złocony kielich i takaż patena na hostie z herbem rodu Schimmelpfennig. Owalna puszka na hostie, srebrna, z początku XVIII wieku. Ambona z XVII wieku. Organy z 1840 r. W jednej z nisz zakrystii na haku zawieszona była kropielnica – obecnie leży ona przed północną dobudówką.
Skarbona kościelna z XVIII wieku. Epitafium jednego z Röderów z 1679 r. Inne epitafia, pozbawione wartości.
OBECNE PRZEZNACZENIE OBIEKTU
Podczas szturmu Królewca w kwietniu 1945 roku kościół w Juditten nie ucierpiał i do 1948 roku ludność niemiecka odprawiała w nim nabożeństwa w obrządku ewangelickim. Zaraz po wysiedleniu Niemców kościół zaczęli niszczyć przesiedleńcy z ZSRR. Wkrótce zawalił się dach nawy głównej, a pod koniec lat 50. zniszczono dach prezbiterium i łącznika między wieżą a nawą.
Do początku lat 60. zniszczeniu uległy dach i górna część wieży. W latach 70. zaczęły się walić mury.
W 1985 roku kościół w Juditten przekazano Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Po pracach remontowych odprawiane są w nim nabożeństwa prawosławne; świątynia nosi nazwę soboru św. Mikołaja.
Ilustracje na stronie: Bildarchiv Ostpreußen / bildarchiv-ostpreussen.de, współczesne zdjęcie Michaiła Ogorodnikowa.
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
