/ Krasnoznamiensk – Lasdehnen

Krasnoznamiensk (Lasdehnen)

Krasnoznamiensk (Lasdehnen)

Lasdehnen z lotu ptaka.

Krasnoznamiensk (niem. Lasdehnen), miasto, ośrodek Krasnoznamienskiego okręgu miejskiego (do 2016 roku – rejonu krasnoznamienskiego) nad rzeką Szeszupą (Scheschuppe). Rok założenia – 1734. Liczba ludności: 3049 mieszkańców (2021).

Osada w miejscu dzisiejszego miasta po raz pierwszy pojawia się w dokumentach w 1521 roku jako Haselpusch. W 1557 r. wzmiankowana jest nazwa Lesdehnen. Nie później niż w 1578 roku zbudowano we wsi kościół. Pierwszy budynek kościoła spłonął w 1661 roku, a na jego miejscu wzniesiono nowy. W 1663 r. w Lesdehnen zbudowano młyn wodny. W 1734 roku wieś przemianowano na Lasdehnen i właśnie ta data stała się w radzieckiej historiografii oficjalną datą założenia miasta Krasnoznamiensk. Do 1885 roku Lasdehnen było wsią kościelną (Kirchdorf) z królewskim urzędem, młynem wodnym, olejarnią i 48 gospodarstwami domowymi.

Od 1818 roku Lasdehnen wchodziło w skład powiatu (Kreis) Pillkallen (od 1938 r. powiat (Landkreis) Schloßberg, Dobrowolsk).

W 1861 roku w Lasdehnen było 214 budynków, a w 1871 roku – 83 domy mieszkalne. W 1869 r. z powodu złego stanu technicznego rozebrano budynek drugiego kościoła, a w latach 1874–77 wzniesiono trzeci budynek kościoła, który zachował się do naszych czasów.

8.04.1874 Lasdehnen zostało włączone do utworzonego wówczas okręgu urzędowego (Amtsbezirk) Lasdehnen. Zarządcami okręgu zawsze zostawali mieszkańcy Lasdehnen: w latach 1874–83 właściciel majątku o nazwisku Leiner, w latach 1883–85 – emerytowany królewski kasjer leśny Thalau, w latach 1885–91 – królewski kasjer leśny Deckner, w latach 1891–1903 – właściciel majątku i młyna Gerlach, od 1903 roku właściciel majątku niejaki Sokat, w latach 1912–33 przewodniczący gminy May, od 1933 r. – kupiec Otto Skattitat.


Most na Szeszupie w LasdehnenMost na Szeszupie.

24.12.1901 otwarto ruch na pierwszej linii Pilkałskiej Kolei Wąskotorowej (Pillkaller Kleinbahn), która połączyła Lasdehnen z Pillkallen (Dobrowolsk). Na tej linii otwarto w Lasdehnen dworzec. Początkowo rozstaw szyn był standardowy dla kolei wąskotorowych Prus Wschodnich – 750 mm. W latach 1916–17 poszerzono go do 1000 mm.

Obiad z niemieckiej kuchni polowejObiad z niemieckiej kuchni polowej w marcu 1915 r.


W czasie I wojny światowej, podczas ofensywy 1. Armii rosyjskiej w sierpniu–wrześniu 1914 r., w pobliżu Lasdehnen nie toczono poważniejszych walk. Od grudnia 1914 r. do stycznia 1915 r. w okolicach Lasdehnen toczyły się walki o znaczeniu lokalnym. 15.12.1914 wojska rosyjskie z walką wdarły się do Lasdehnen, ale wkrótce zostały z niego wyparte. 25 stycznia 1915 r. 3. Dywizja Kawalerii (gen. J.A. Leontowicz) 10. Armii rosyjskiej (gen. N.A. Jepanczin) podjęła zdecydowany szturm na Lasdehnen, został on jednak powstrzymany przez wojska niemieckie (1. Brandenburska Dywizja Kawalerii i 11 batalionów Landwehry). Na pamiątkę tych wydarzeń w murze wieży kościoła pozostał rosyjski pocisk artyleryjski, który tkwi tam do dziś. 8.02.1915 rozpoczęła się niemiecka kontrofensywa, w wyniku której armia rosyjska została odrzucona pod Kowno.

W 1920 roku zbudowano w Lasdehnen nowy most na Szeszupie.

W latach 20. XX wieku we wsi działały młyn, cegielnia, tartak, mleczarnia, stacja benzynowa, gazownia, szkoła prywatna i szkoła powszechna, hotel i restauracja. W 1932 roku zaczęła działać fabryka naczyń ceramicznych. Dużą popularnością cieszyło się bractwo strzeleckie Lasdehnen, którego członkowie ćwiczyli na miejscowej strzelnicy.

W 1945 roku w ramach operacji wystrucko-królewieckiej zaplanowano odcięcie Lasdehnen siłami pięciu dywizji 39. Armii. Obawiając się okrążenia, oddziały niemieckie w nocy z 17 na 18 stycznia opuściły miasto, a 18 stycznia weszli do niego żołnierze 315. samodzielnego batalionu karabinów maszynowych i artylerii (mjr N.I. Taszyrow) 152. rejonu umocnionego (płk M.I. Sobolew) 39. Armii.


Szkoła dla dziewcząt w LasdehnenSzkoła w Lasdehnen dla dziewcząt.

7.09.1946 Lasdehnen przemianowano na Krasnoznamiensk; wtedy też utworzono rejon krasnoznamienski. Krasnoznamiensk otrzymał status miasta podległości obwodowej, ponieważ najbliższe przedwojenne miasto – Pillkallen (Dobrowolsk) – zostało poważnie zniszczone. Jeszcze przed zmianą nazwy, w 1945 roku, utworzono przedsiębiorstwo leśno-przemysłowe.

Wiatrak przy drodze do Schloßberg (Dobrowolsk)Wiatrak przy drodze do Schloßberg (Dobrowolsk).


Do września 1946 r. do rejonu krasnoznamienskiego przybyło pierwszych 937 rodzin z obwodów orłowskiego i woroneskiego. W 1946 roku utworzono biuro „Sielstroj” oraz zakład produkujący dachówkę i cegłę. W 1947 roku uruchomiono maślarnię i rozpoczęło działalność nadleśnictwo trustu „Niemanles”. Wtedy też, w 1947 r., zaczęła ukazywać się gazeta rejonowa „Krasnoje znamia”. W mieście zaczęły też działać piekarnia oraz zakłady krawiecki, szewski i stolarski. W latach 1947–48 oddano do użytku 1000 m² mieszkań. W 1948 roku administracja miasta odnotowywała 162 domy. Otwarto siedmioletnią szkołę, przedszkole, szpital rejonowy, ambulatorium, poradnię dla kobiet, bibliotekę i hotel. Mieszkańcy w ramach czynów społecznych zbudowali łaźnię. Na Szeszupie w latach 1947–48 zbudowano elektrownię, która dostarczała prąd do miasta i rejonu. Zbudowano również drewniany most na Szeszupie.

Do 1953 roku w Krasnoznamiensku odbudowano cały przedwojenny zasób mieszkaniowy, otwarto kino „Oktiabr” na 200 miejsc. W 1954 r. zaczął działać szpital położniczy na 20 łóżek. W 1956 roku maślarnię przekształcono w serowarnię, jej produkcja wynosiła 230 ton masła i 28 ton sera rocznie. W 1957 roku otwarto nową szkołę. Do tego czasu w mieście działały również apteka, oddziały banków, inspekcja nasienna i targowisko kołchozowe. Otwarto park miejski, pomnik Lenina oraz pomnik poległych żołnierzy radzieckich. Pod koniec lat 50. uruchomiono połączenia autobusowe z Niemenem, Gusiewem, Dobrowolskiem i Niestierowem. Do 1960 roku zaczęła działać szkoła dla młodzieży pracującej, a elektrownię wyłączono z eksploatacji.

W 1961 roku rozpoczęły się regularne loty na trasie Kaliningrad–Krasnoznamiensk samolotem An-2.

W 1967 r. zbudowano nowy żelbetowy most na Szeszupie. W 1970 roku otwarto teatr ludowy, a w 1971 roku nowy dom kultury na 400 miejsc. Do 1971 r. otwarto też szkołę średnią, nowe przedszkole na 320 miejsc, żłobek, drugą bibliotekę, węzeł łączności, dworzec autobusowy, przychodnię i lecznicę weterynaryjną. W mieście działały wszystkie instytucje, jakie przysługiwały ośrodkowi rejonowemu: kasa oszczędnościowa, prokuratura, sąd, straż pożarna, wojskowa komenda uzupełnień. Później, w ciągu lat 70., otwarto dziecięcą szkołę muzyczną, dziecięcą filharmonię (1977), dom towarowy i kombinat usług. Największymi przedsiębiorstwami były przedsiębiorstwo leśno-przemysłowe (400 pracowników), cegielnia (20 mln cegieł rocznie) i serowarnia. W latach 80. w Krasnoznamiensku otwarto stołówkę, zakład krawiecki, księgarnię i sklep meblowy. Zaczęły działać wytwórnia mas bitumicznych i przedsiębiorstwo torfowe. W 1988 roku przy wyjeździe z Krasnoznamienska w stronę Dobrowolska ustawiono na postumencie czołg T-10, oznaczony zresztą jako IS-3.


Jaz na SzeszupiePrzedwojenna pocztówka z widokiem jazu na Szeszupie.

Przemiany rynkowe doprowadziły do powstania w Krasnoznamiensku szeregu niewielkich przedsiębiorstw handlowych, ale większość z nich zamknięto w ciągu kilku lat. Przedsiębiorstwa państwowe przekształcono w spółki akcyjne, lecz i one w większości nie zdołały przetrwać w nowych realiach.

Jaz w KrasnoznamienskuTen sam jaz na Szeszupie we współczesnym Krasnoznamiensku.


W 2001 roku zamknięto spółkę „Agroserwis” (dawniej „Sielchoztiechnika”). W 2003 roku zamknięto cegielnię. W 2010 roku pozostawały dwa przedsiębiorstwa przemysłowe – serowarnia i „Bałttorf”.

W 2006 roku z okazji obchodów 275-lecia miasta odnowiono fasady w centrum. W 2015 roku w Krasnoznamiensku otwarto nowy budynek szkoły.

W 2021 r. czołg T-10 zdjęto z postumentu, co wywołało niepokój o los pomnika. Jednak już w czerwcu tego samego roku wrócił on na swoje miejsce. Obecnie w mieście działają szkoła średnia, przedszkole, dziecięca szkoła artystyczna, centrum kultury, młodzieży i sportu, biblioteka centralna i dziecięca, szpital rejonowy, kino „Oktiabr” i hotel. Ukazuje się gazeta rejonowa „Krasnoje znamia”. W latach 2001–21 odbywał się coroczny międzynarodowy turniej wędkarski „Krasnoznamienskij rybiec”.


Zabytki: kościół (1877), pomnik 157 nieznanych żołnierzy rosyjskich (1915), pomnik żołnierzy niemieckich (1915), budynek dworca kolei wąskotorowej (1901), czołg T-10 na postumencie przy wjeździe do miasta, mogiła zbiorowa żołnierzy radzieckich (ponad 200 osób, pomnik – 1957), jaz na Szeszupie, budynki przedwojenne.

Liczba ludności: 1816 – 813, 1861 – 978, 1867 – 1033, 1871 – 1031, 1885 – 1294, 1912 – 1578, 1933 – 2065, 1939 – 2070, 1947 (sty.) – 695, 1947 (paź.) – 1081, 1959 – 2843, 1970 – 2911, 1979 – 3392, 1989 – 3894, 2002 – 3751, 2010 – 3522 2012 – 3494, 2014 – 3362, 2015 – 3324, 2016 – 3282, 2017 – 3237, 2018 – 3188, 2019 – 3154, 2020 – 3088 mieszkańców.

Struktura ludności Lasdehnen w 1871 r.: ewangelicy – 1007, katolicy – 21, wyznawcy judaizmu – 3, dzieci do lat 10 – 245, umiejący czytać i pisać – 553 (72%)

Lasdehnen na mapie

Informacje dodatkowe

Okręg urzędowy (Amtsbezirk) Lasdehnen. 8.04.1874 w powiecie ziemskim Pillkallen (Dobrowolsk) utworzono okręg urzędowy nr 15 Lasdehnen, w skład którego weszły trzy gminy wiejskie: Lasdehnen (Krasnoznamiensk), Sallehnen (od 1938 Sallen, Wysokoje, część) i Schilleningken (od 1938 Ebertann, Chlebnikowo), a także obszar dworski (Gutsbezirk) Neuhof-Lasdehnen (od 1938 Altbaum, Smolenskoje). 30.09.1928 obszar dworski Neuhof-Lasdehnen połączono z gminami wiejskimi Nickelstanaten (od 1938 zu Altbaum, Smolenskoje, część) i Uszeszuppen (od 1938 zu Altbaum, Smolenskoje, część) w nową gminę wiejską Neuhof-Lasdehnen, która częściowo należała do okręgu urzędowego Lasdehnen. Ale już 16.09.1929 gmina Neuhof-Lasdehnen w całości przeszła do okręgu urzędowego Jucknaten (Iłłowajskoje). W okręgu urzędowym Lasdehnen pozostały trzy gminy: Lasdehnen (Krasnoznamiensk), Sallehnen (Wysokoje, część) i Schilleningken (Chlebnikowo) – i jego skład już się więcej nie zmieniał.

Skład parafii Lasdehnen: Alt Skardupönen (od 1938 Königsfeld, 54°57'42'' N 22°31'59'' E), Alxnupönen (od 1938 Altsnappen, Wysokoje), Ambrasgirren (od 1929 Waldlinden, Rossoszanskoje, później Ostrogożskoje), Antbudupönen (Vormwalde, Bierestowoje, część), Bagdohnen (od 1938 Rodungen, Szejkino), Ballupönen (od 1938 Ballen, Polanskoje), Beiningkehmen (od 1938 Beinicken, Dołgoje), Budupöhnen (od 1938 Sandhöhe, Bierestowoje), leśniczówka Forsthaus Dargutschen (od 1938 leśniczówka Forsthaus Siebeneichen, Sriedniereczje), Endruscheiten (od 1938 Kleinhuben, Udarnoje), Eygarren (Eigern, Zariecznoje, część), Grenzwald (Pugaczowo), Gricklaugken (od 1938 Bönick, Zielenolesje), Groß Darguszen (od 1938 Tanneck, 54°58'22'' N 22°40'00'' E), Groß Wersmeningken (od 1938 Langenfelde, Biełkino), Hermoneiten (od 1938 Hermannsdorf, Jołkino), leśniczówka Forsthaus Inster (Szejkino, część), Jucknaten (od 1938 Meißnersrode, Iłłowajskoje), Kalnischken (od 1938 Hohentann, 54°58'14'' N 22°36'46'' E), leśniczówka Forsthaus Kallwellen (od 1938 leśniczówka Forsthaus Lindnershorst, Polanskoje, część), Karunischken (od 1928 Königsfeld, 54°58'17'' N 22°32'07'' E), Klein Darguszen (od 1938 Grenzheide, Sriedniereczje), Klein Wersmeningken (od 1938 Dreßlershausen, 54°54'17'' N 22°23'19'' E), Klohnen (54°54'37'' N 22°21'44'' E), Königshuld (od 1938 Friedrichsweiler, Polanskoje), Lasdinehlen (od 1938 Sommerswalde, Miczurino), Laukehlischken (od 1938 Käsarsruhe, Danilewskoje), Löbegallen (od 1938 Löbenau, Tołstowo), Löblaugken (od 1929 Waldlinden, Rossoszanskoje, później Ostrogożskoje), Lubinehlen (od 1938 Lubenwalde, Iłłowajskoje), Maszuiken (od 1938 Blockswalde, Udarnoje), Neu Löbegallen (od 1938 Neulöbenau, Mieżdurieczje), Neu Skardupönen (od 1938 Grenzwald, Pugaczowo), Neuhof-Lasdehnen (od 1938 Altbaum, Smolenskoje), Nickelstanaten (od 1938 zu Altbaum, Smolenskoje, część), Payszeln (od 1938 Insterwangen, Lwowskoje), Plonszöwen (od 1936 Waldhufen, Paporotnoje), Rucken (Rossoszanskoje, później Ostrogożskoje), Sallehnen (od 1938 Sallen, Wysokoje, część), Schillenöhlen (od 1938 Flußfelde, 54°59'13'' N 22°36'27'' E), Schilleningken (od 1938 Ebertann, Chlebnikowo), Schönhof (Zariecznoje, leśniczówka), Sturmen (Paporotnoje), Szogelgalwen (od 1938 Kiefernhorst, 55°01'34'' N 22°35'35'' E), Trakinnen (Danilewskoje, część), Tulpeningken (od 1938 Tulpeningen, Zariecznoje), Tuppen (Podgorodnoje), Uszballen (od 1938 Lindenhorst, Polanskoje), Uszbördszen (od 1938 Karpfenwinkel, Ostrogożskoje), Uszeszuppen (od 1938 zu Altbaum, Smolenskoje, część), Uszproduppen (od 1938 Dachsheide, Udarnoje), leśniczówka Forsthaus Wersmeningken (od 1938 leśniczówka Forsthaus Langenfelde, Biełkino, część), Weszkallen (od 1938 Forsthusen, Gruzdiewo), Weszkallen (od 1920 Waldlinden, Rossoszanskoje), Woitekaten (od 1938 Ostfurt, Zariecznoje).



Współczesne zdjęcie: Michaił Ogorodnikow.


Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.