Ludowe zabawy trwały przez tydzień, który przypadał na chrześcijańskie święto Zesłania Ducha Świętego. W trakcie obchodów wśród młodych mężczyzn odbywały się zawody w wytrzymałości, celności i sile fizycznej, mające wyłonić spośród nich najsilniejszego i najzręczniejszego. W Królewcu mężczyźni 1 maja (a później – pod koniec miesiąca, na Zielone Świątki) w odświętnych strojach i z bronią wyruszali na zawody wojskowe za bramy miasta, gdzie na specjalnie przygotowanej łące stawiano tak zwane drzewko majowe (Maibaum) i urządzano uroczysty turniej. „Drzewko”, symbolizujące wiosnę, odnowę życia i płodność, przystrajano zielenią i kolorowymi wstążkami1. Po jego postawieniu rozpoczynała się świąteczna zabawa.
Stawianie drzewka majowego. Angielska ilustracja z XIX wieku.
Na Zielone Świątki całe miasto przystrajano gałązkami pokrytymi delikatną wiosenną zielenią. Była to zwykle brzoza, ponieważ jest ona pierwszym drzewem, które budzi się z zimowego snu.
Zielone gałązki brzozy nazywano „majami” (Maien) od słowa „maj”.
„Majem przystrójcie
Święto uroczyste,
Kwiaty rozsypujcie,
Palcie ofiary.
Bo Pan nasz dziś
Przebywa wśród nas.
Drogę Mu usypcie
Zielenią gałęzi.”
* * *
“Schmückt das Fest mit Maien,
lasset Blumen streuen,
zündet Opfer an!
Denn der Geist der Gnaden
hat sich eingeladen,
machet ihm die Bahn!”
Hymn kościelny (1715)
Na świątecznej łące odbywały się wielodniowe – jak byśmy dziś powiedzieli – zawody wojskowo-sportowe, podczas których miejscowi mężczyźni wybierali najlepszego z najlepszych – Maigrafa. Członkowie rady miejskiej wręczali mu majowy wieniec (Maikranz). Następnie Maigraf otrzymywał prawo wybrania spośród panien majowej hrabiny. To na jej głowę wkładał swój majowy wieniec. Na cześć tego wydarzenia urządzano tańce i podawano poczęstunek.
Obchody kończyły się uroczystym powrotem do miasta (Mairitt), podczas którego nowo wybranym „hrabiemu” i „hrabinie” towarzyszyli członkowie rady miejskiej.
Przez pewien czas w Królewcu Maigrafa wybierano w winiarni „Blutgericht”, mieszczącej się w piwnicy pod północnym skrzydłem zamku.
Słynne sale „Blutgerichtu” wyraźnie nie były przeznaczone do bieganiny i tańców.
Przeniesienie głównej części święta do lokalu z wyszynkiem regularnie prowadziło jednak do spontanicznych bójek i innych ekscesów. Dlatego w 1835 roku rada miejska nakazała powrót do tradycji przeprowadzania ceremonii wyboru Maigrafa wyłącznie na świątecznej łące, zakazując wyborów w winiarni.
Z majowymi świętami ściśle wiązała się tradycja przyrządzania szczególnego napoju, znanego dawniej jako wino majowe. Najpopularniejszy był poncz majowy – mieszanka wina i wina musującego. W Prusach Wschodnich istniała jego odmiana z ciemnym piwem i sznapsem. Nie należy go jednak mylić z piwem Maibock2, czyli Heller Bock.
PRZYPISY TŁUMACZKI
1. Stawianie drzewka majowego, czyli słupa majowego, po raz pierwszy udokumentował w Akwizgranie w 1224 roku mnich Cezary z Heisterbachu (Caesarius von Heisterbach). W swojej kronice potępiał je jako pogański rytuał.
2. Niemiecki rodzaj mocnego jasnego lagera, tradycyjnie warzonego na wiosnę (na maj). Od klasycznego ciemnego koźlaka różni się jaśniejszą barwą (od złocistej do jasnobursztynowej), wysoką pijalnością, słodową słodyczą z nutami chleba/biszkoptu i wyraźną chmielową goryczką.
ŹRÓDŁA
1. Gause Fritz. Geschichte der Stadt Königsberg. 1965;
2. Eduard Pabst. Der Maigraf und seine Feste;
3. Der Maigraf. Die Gartenlaube (1884). Heft 22
Współczesna interpretacja: drzewko majowe i atrakcja w szwabskim parku rozrywki Tripsdrill.
ODNOŚNIK
Więcej informacji o tej tradycji można znaleźć w Wikisource.
● Od redakcji: Przeczytaj na VisitPrussia.com wywiad z tłumaczką niemieckich, a w szczególności pruskich baśni, naszą stałą autorką Tatianą Koliwaj, prowadzącą własnego bloga, na którym opublikowano niezliczone inne przypowieści, legendy i baśnie w jej przekładach.
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
