Kościół składa się z wieży, korpusu głównego i prezbiterium. Wieża zbudowana jest z nieotynkowanej cegły w wątku gotyckim, podzielona na trzy kondygnacje i ma 32 m wysokości. Od zachodu ostrołukowe wejście. Już w 1454 r. kościół był stary i podupadły. W 1492 r. zaczęto odnawiać budynek kościoła. Odbudowano go na nowo dopiero pod koniec XV wieku.
Korpus główny zbudowany jest z kamieni polnych. W jego zachodnich narożnikach stoją przekątne przypory. Prezbiterium jest niemal kwadratowe, z głazów. Zamyka je piękny szczyt. Od północnej strony budynku przylega kruchta z barokowym szczytem. Na północ od prezbiterium – zakrystia, także z barokowym szczytem, zbudowana w 1623 r.
Wewnątrz nawa ma drewniany strop pomalowany ornamentem. Między nawą a prezbiterium – ostrołukowa arkada z belkami.
Od południa okna są ostrołukowe, od północy w nawie i prezbiterium po jednym oknie. Wyposażenie wnętrza było bogate. Kompozycję ołtarzową z lat 1693–1695 wykonał snycerz Isaak Riga. Ambona jest już trzecia, z 1695 roku. Organy zbudowano w 1754 r. Trzy dzwony odlano w Królewcu w latach 1793 i 1794.
Portret Marcina Lutra pędzla Lucasa Cranacha Młodszego.
Wśród obrazów wyróżniały się portrety Marcina Lutra i jego córki Małgorzaty von Kunheim, która została pochowana w kościele w Mühlhausen.
Portret Małgorzaty von Kunheim, córki Marcina Lutra. Lucas Cranach Starszy.
Wojna zakończyła się szczęśliwie dla kościoła w Mühlhausen. Według stanu z 1990 roku uważano go za jeden z najlepiej zachowanych kościołów obwodu. I to mimo że jego stan był awaryjny. W zakrystii znajdował się młyn do mielenia paszy. Nawa i prezbiterium służyły za magazyn. Wieża również była jakoś wykorzystywana.
Wszystkie dachy wieży, nawy i prezbiterium miały uszkodzone pokrycie z dachówki, wszystkie przeciekały, przez co nadgniły krokwie i niszczały mury. Kruchta i zakrystia były jeszcze całe, lecz w kruchcie wybito ogromną dziurę, a ze szczytu strącono górną część. Wszystkie przypory się rozpadały. W południowej ścianie nawy wybito kwadratowe wrota dla wjazdu pojazdów. Wszystkie okna zamurowano. W nawie praktycznie nic nie zostało. Przez gęsty pył mączny miejscami prześwitywała polichromia stropu. Cmentarz się nie zachował.
Od utworzenia Niemieckiej Wspólnoty Ewangelicko-Luterańskiej w 1991 r. kościołem w Mühlhausen opiekują się jej przedstawiciele.
W 1993 r., przy całkowitym braku specjalistów, pod kierunkiem I.A. Odincowa rozpoczął się remont zewnętrzny kościoła, „zakończony” do 1999 r. Prace przeprowadzono skrajnie nieprofesjonalnie. Dach od razu zaczął przeciekać. W rezultacie pracę trzeba było zaczynać od nowa. Od 2000 r. pod kierunkiem architekta J.I. Zabugi rozpoczęła się planowa restauracja kościoła z zewnątrz i wewnątrz. Na nowo wykonano dach, a wewnątrz odrestaurowano średniowieczne malowidła.
Zdjęcia na stronie: Bildarchiv Ostpreußen, bildarchiv-ostpreussen.de i Michaił Ogorodnikow (2021)
Strona kościoła: kirche-muehlhausen.org
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
