KALININGRAD
NOWE KWARTAŁY ALTSTADTU I „PODZIEMNY KRÓLEWIEC”
Autorski projekt MARCHI (2017)
Kierownicy:
prof. Andriej Niekrasow,
prof. Aleksandr Cybajkin,
architekt Kiriłł Archipow.
Studenci III roku MARCHI:
Angelina Wasniecowa,
Jekatierina Wostokowa,
Natalja Guszczina,
Nadieżda Jegierewa,
Marija Korniewa,
Jelena Korolewa,
Siergiej Lewczenko,
Julija Morina,
Anastasija Triapicznikowa,
Walerija Szewcowa.
INICJATYWA MARCHI
W 2017 roku w ramach projektu dydaktycznego na 3. roku „Budynek średniowysoki” opracowano kompleksowy projekt odtworzenia grupy 8 historycznych kwartałów Królewca, położonych na południe od Zamku Królewskiego, na obszarze ograniczonym od zachodu dzisiejszym prospektem Lenina (dawna Kantstrasse), od południa nabrzeżem rzeki Pregoły (Unterer Fiscmarkt), a od wschodu dawną ulicą Schlossberg.
Zadanie postawione przed studentami polegało na tym, by na podstawie badania dokumentów historycznych, analizy miejsca i etapów historycznego rozwoju centralnej części miasta (….) przeprowadzić eksperyment projektowy, dowodzący możliwości odtworzenia utraconych kwartałów miejskich, które istniały na tym obszarze, w ich stanie z lat 20.–30. ubiegłego wieku. Nowa zabudowa ma w pełni powtarzać utraconą, zapewniając jednak mieszkańcom i turystom komfort na współczesnym poziomie. Na podstawie planu generalnego Królewca z 1938 roku i planu katastralnego z 1815 roku z naniesionymi liniami rozgraniczającymi oraz informacji o stanie i położeniu fundamentów znajdujących się pod warstwą ziemi (1–1,5 m) doszli do wniosku, że możliwe jest odtworzenie zewnętrznego wyglądu domów z dokładnym zachowaniem gabarytów, detali i stosowanych materiałów.
TRANSPORT
Istnieją propozycje niektórych uczestników konkursu z 2015 roku na przebudowę centrum (konkurs „Królewska Góra i jej otoczenie”, 2014 rok), przewidujące likwidację dwóch głównych arterii komunikacyjnych łączących wschodnią część miasta z zachodnią – prospektu Moskiewskiego – oraz północną z południową – prospektu Lenina, co pociąga za sobą globalną przebudowę całego istniejącego systemu transportowego miasta, jest kosztowne i sprawia, że realizacja głównego projektu w najbliższej przyszłości staje się nierealna.
To rozwiązanie pozwoli zapewnić możliwość odtworzenia na powierzchni ziemi ciągłej zabudowy dzielnicy Altstadt, z dokładnym zachowaniem gabarytów kwartałów i ulic, ograniczyć koszty przebudowy miejskiego systemu transportowego i urzeczywistnić ideę wniknięcia w legendarną przestrzeń „Podziemnego Królewca”.
Pojazdy jadące prospektem Moskiewskim w kierunku zachodnim mogą skorzystać ze zjazdu na nowo projektowaną ulicę, która przechodzi w dawną ulicę Altstadt Bergasse, położoną u stóp Zamku, skąd możliwe są skręty w lewo w jednokierunkowe ulice Kantstrasse i Sehutstrasse. Z tych ulic można skręcić w dwie ulice równoległe do zbocza – zaułki Altstadt Langasse i Wassergasse – aż do skrzyżowania z odtwarzaną ulicą Schmiedestrasse i pojechać na północ do skrzyżowania z projektowanym przejazdem albo na południe przez most i dotrzeć na Knipawę.
Ogólnie wjazd na teren kwartałów jest ograniczony (tylko pojazdy służbowe: straż pożarna, policja i pogotowie ratunkowe, samochody mieszkańców i taksówki).
PODZIEMNY KRÓLEWIEC
Rysunki przekrojów urbanistycznych opuszczonego pod ziemię prospektu Moskiewskiego (podłużne i poprzeczne) pokazują możliwość dobudowania od spodu (obecna technologia na to pozwala) do istniejących historycznych fundamentów nowych kondygnacji podziemnych, które dla przejeżdżających prospektem lub spacerujących chodnikami pieszych będą postrzegane jako domy dawnego Królewca z oświetlonymi oknami, witrynami, latarniami ulicznymi i szyldami. Wąskie projektowane przestrzenie – publiczne place podziemne, położone pod naziemnymi historycznymi ulicami i placami – również staną się ulicami i placami Królewca, ale tętniącymi życiem. Znajdą się tu także kawiarnie, puby, sklepy, butiki. Wchodząc do domów takiego podziemnego miasta na poziomie –9 metrów, będzie można wejść piętro wyżej i znaleźć się we wnętrzu prawdziwej historycznej piwnicy z historycznymi meblami, skąd można wejść jeszcze piętro wyżej i wyjść na ulicę odtworzonego miasta. W ten sposób projekt proponuje rozwinąć i kontynuować tendencję obserwowaną w ostatnim czasie w praktyce międzynarodowej – bardziej aktywnego włączania obiektów historycznych we współczesne życie (podziemny rzymski stadion w Płowdiwie, piramida architekta Peia w Luwrze).
Zdaniem niemieckiego architekta Jochena Brandiego oraz krajoznawcy i publicysty Andrieja Dierbienkowa odsłonięcie dolnej części starego miasta „stworzy zdumiewające możliwości przestrzenne, by ukształtować stare podziemne i nowe, jeszcze niezbudowane nadziemne piętro (a w naszej propozycji – piętra naziemne) jako jedną całość i wykorzystać te przesunięte w czasie poziomy do celów prywatnych i publicznych”.
System przestrzeni pieszych „podziemnego Królewca” zapewnia maksymalną swobodę przemieszczania się. Zaprojektowano tu podziemne kładki dla pieszych nad arterią komunikacyjną prospektu Moskiewskiego, chodniki i podziemne ulice piesze, zakończone szerokimi schodami i schodami ruchomymi prowadzącymi na ulicę.
KWARTAŁY I DOMY
Odtwarzane kwartały składają się z budynków kilku typów:
- Sekcyjne budynki mieszkalne z mieszkaniami na każdym piętrze;
- Budynki sekcyjne z mieszkaniami zajmującymi całe piętro;
-3-, 4-piętrowe domy należące do jednego właściciela;
- Domy mieszkalne – muzea;
- Domy, łączące funkcje mieszkalne z pracą (dom artysty z pracownią, dom architekta , adwokata, lekarza, prawnika itd.);
- Hotele średniej wielkości i małe prywatne.
Zbudowane przed wojną duże domy towarowe, zajmujące niemal cały kwartał, postanowiono odtworzyć ze środków firm handlowych, które być może istnieją jeszcze dziś.
Dolne kondygnacje kwartałów przeznaczono głównie na miejskie funkcje publiczne.
W niektórych przypadkach, gdy brakuje informacji o poszczególnych domach, proponuje się włączać do zabudowy domy-plomby, utrzymane w stylu współczesnym, z szerokim zastosowaniem szkła i innych nowoczesnych materiałów. Funkcja – muzea, biura informacyjne, kawiarnie, restauracje, banki, urzędy pocztowe. Budynki te łączą się z publicznymi schodami prowadzącymi do dolnego miasta.
Tam, gdzie to możliwe. wzdłuż budynków mieszkalnych urządza się wąskie świetliki, zapewniające dopływ światła dziennego do przestrzeni podziemnego Królewca
Kwartał KAISER
KAISER to kwartał Altstadtu położony najbliżej wieży królewieckiego zamku. Leży między ulicami Altstadt Bergstrasse, Altstadt Schulstrasse, Altstadtische Langgasse a placem Kaiser-Wilhelm Platz. Na placu stoi pomnik Bismarcka, znajduje się tam też niewielki skwer. Listowie drzew skweru oddziela mieszkańców kwartału, których okna wychodzą na plac, od ruchliwej ulicy za placem – dawniej była to Kantstrasse, dziś – estakada prospektu Leninowskiego. Druga długa linia fasad wychodzi na wąską ulicę pieszą Altstadt Schulstrasse, bardzo wygodną dla turystów.
Większość fasad odtworzono na podstawie historycznych fotografii kwartału (zdjęcia przedwojennego Kaliningradu). Jeden z domów (dom właściciela kawiarni) jest współczesną plombą – domem, którego pierwowzorem były domy szachulcowe (takimi domami Królewiec był zabudowany we wcześniejszych czasach). Jednak materiały, z których dom wykonano, są współczesne, praktycznie cały masyw ściany oryginalnych domów zastąpiono szkłem, dzięki czemu dom wygląda bardzo lekko i przejrzyście. Domy na terenie kwartału to budynki mieszkalne i hotel. Występuje kilka typów budynków mieszkalnych: 2 domy wielorodzinne z jednym mieszkaniem na piętrze, 1 dom wielorodzinny z dwoma mieszkaniami na piętrze i trzypoziomowy dom prywatny (dom właściciela kawiarni). Mieszkania w domach wielorodzinnych są 1- i 2-pokojowe, ale z przestronnymi pokojami. Dom prywatny jest bardziej przestronny: 2 sypialnie, 2 gabinety, duża kuchnia z salonem, łazienki i spiżarnie wygodnie rozmieszczone na trzech piętrach.
Hotel mieści się w budynku, którego historyczny odpowiednik zajmowała niegdyś szkoła średnia Altstadtu. Pod względem powierzchni budynek ten zajmuje praktycznie połowę kwartału, dlatego hotel jest jednym z największych w opracowywanej dzielnicy. Okna większości pokoi wychodzą na zamek, dzięki czemu hotel można uznać za prestiżowy i interesujący dla zamożnych gości. Na parterze hotelu znajdują się kawiarnia, salon piękności, lobby, pomieszczenia techniczne i administracyjne. Parterowe kondygnacje budynków mieszkalnych również zajmują pomieszczenia publiczne – kawiarnia, piekarnia, biuro turystyczne, sklepy i niewielka galeria obrazów. Różnorodność lokali publicznych dodaje kwartałowi dodatkowej atrakcyjności. Na szczególną uwagę zasługuje podziemna część kwartału (podobnie jak podziemna część całej dzielnicy).
1. kondygnację tworzą istniejące piwnice starych domów, w których wybija się okna.
2. kondygnacja to arkady i kolumny zbudowane pod istniejącymi piwnicami.
Razem 2 poziomy piwnic są widoczne z podziemnego prospektu Moskiewskiego, a także z podziemnych zaułków Unterer Altstadt Schulstrasse i Unterer Kaiser-Wilhelm Platz. Tworzą one wrażenie zamieszkanego „podziemnego miasta” ze świecącymi oknami i różnymi pomieszczeniami publicznymi (muzeum, sklepy itd.). Ważną cechą kwartału jest duży dziedziniec hotelu, który zajmują piękne ośmioboczne schody prowadzące z poziomu 2. piętra do części podziemnej (z dostępem na kondygnacjach 1 i -1). Na te schody można wejść z korytarza na 2. piętrze hotelu. Stanowią one ważne pionowe połączenie podziemnej i naziemnej części dzielnicy. Bliskie położenie wieży zamkowej i placu Kaiser-Wilhelm Platz czyni go jednym z prestiżowych kwartałów Altstadtu.
Kwartał MARKT
Kwartał MARKT leży między ulicami: Altstaedtische Schulstrasse, Altstaedtischer Markt, Alstaedtische Langasse i Altstaedtische Bergstrasse.
Kwartał przylega niemal bezpośrednio do południowej strony Zamku Królewskiego, pozostawiając jedynie wąski pas ziemi, który później stał się ulicą, a następnie – słynną promenadą wzdłuż południowego skrzydła.
Od strony zachodniej kwartał wychodzi na ulicę Altstaedtische Schulstrasse. Jest to ulica handlowa, równoległa do Rynku Staromiejskiego. W dawnym mieście toczyło się tu ożywione życie miejskie. Z danych historycznych wiadomo, że przy ulicy mieszkali kupcy i robotnicy. W Altstadcie początkowo mieszkali bynajmniej nie bogacze, lecz prości rzemieślnicy, pracujący z reguły na potrzeby zamku.
Na przedwojennej fotografii ulicy Altstaedtische Schulstrasse uwieczniono typową dla tamtych czasów zabudowę – szerokość działek od 5 do 8 m, czyli stosunkowo wąska, co prowadziło do wydłużonych w pionie fasad domów. Zabudowę stanowią 4–5-piętrowe domy z fasadami niemal pozbawionymi wystroju i z małymi otworami okiennymi. Jedynym zdobieniem są poziome zwieńczenia fasad w postaci masywnych gzymsów, pochodzące z epoki baroku.
Rozdrobniona zabudowa tego kwartału jest doskonałym miejscem dla małych hoteli. Nowe hotele reklamują się już samym położeniem, ponieważ roztacza się z nich wspaniały widok na Zamek. W zachodniej części kwartału znajduje się atrakcyjny hotel na 8 pokoi.
Odtwarzany kwartał składa się z budynków kilku typów: 4-, 5-piętrowych domów należących do jednego właściciela i łączących funkcje mieszkalne z pracą (dom artysty, dom dentysty), hoteli, kawiarni. Układy pomieszczeń mają wyraźnie historyczny charakter dzięki owalnym klatkom schodowym, grubym ścianom, małym i zwartym przestrzeniom.
Proponuje się włączyć do zabudowy kwartału domy – szklane pauzy, utrzymane w stylu współczesnym, z zastosowaniem szkła. Są to lekkie i przejrzyste plomby, nawiązujące fasadami do domów szachulcowych dawnego Królewca. Ich funkcja – kawiarnia z malowniczym widokiem na zamek, dom – mieszkanie artysty. Nowa forma tych budynków doskonale dostosowuje się do charakteru otoczenia.
Od strony wschodniej kwartał wychodzi na ulicę Altsaedtischer Markt. Był to najstarszy targ spożywczy w Królewcu. Znajdował się na placu o tej samej nazwie (dziś on nie istnieje, a leżał w rejonie prospektu Moskiewskiego, na południe od Domu Sowietów). Działał w dni wolne od pracy.
Co się tyczy głównych części miasta, to pierwsza, zwana Altstadtem, czyli starym miastem, leżała pod górą między zamkiem a rzeką i składała się w całości z wysokich, wąskich, wzniesionych ciasno jeden przy drugim, wielopiętrowych kamiennych domów, podzielonych na kilka kwartałów wąskimi, ciemnymi i krętymi uliczkami, jakie wszędzie w dawnych miastach europejskich były w zwyczaju.
Pośrodku zaś całej tej części znajdował się umyślnie przestronny, czworoboczny, podłużny plac, otoczony takimi samymi zwartymi wysokimi domami.
We wschodniej połowie kwartału znajduje się pięć domów. Trzy budynki mieszkalne i dwa hotele. Ponieważ fasady wychodzą na Rynek Staromiejski, można prześledzić, jak aktywnie wykorzystuje się takie elementy dekoracyjne jak pilastry, liczne gzymsy, naczółki i in.
Na parterach kwartału znajdują się sklepy, restauracje i lobby hoteli.
Kwartał ma dwa poziomy kondygnacji podziemnych. 1. kondygnacja podziemna jest użytkowana przez mieszkańców domów oraz jako pomieszczenia magazynowe dla hoteli.
Pierwszy dom-hotel liczy 18 pokoi o powierzchni 15 i 30 m². Hotel ma korzystne położenie: z pokoi roztacza się widok na ratusz i cały Rynek Staromiejski.
Drugi dom – mieszkalny, czteropiętrowy. Na parterze mieści się księgarnia. W domu są trzy mieszkania – po jednym na piętrze. Powierzchnia każdego – 60 m². Z zewnątrz budynek różni się od sąsiednich: jest to współczesna szklana budowla, na której fasadzie widać konstrukcje domów szachulcowych.
Trzeci dom – mieszkalny, czteropiętrowy. Na każdym piętrze znajdują się dwa mieszkania o powierzchni 68 i 74 m².
Czwarty dom – prywatny hotel, liczący 9 pokoi o powierzchni 18 m, 25 m, 30 m.
Piąty dom – mieszkalny, czteropiętrowy.
Na każdym piętrze znajdują się po 4 mieszkania, z których trzy są kompaktowe, o powierzchni nieprzekraczającej 30 m².
Kwartał ALEXANDER
Historia rozwoju kwartału 1889–1944
1889–1914
Na działce wzdłuż głównego placu targowego Altstaedtischer Markt powstaje budynek dużego domu towarowego ALEXANDER ECHTERNACH. Budowla staje się dominantą kwartału, a później rozbudowuje się, zajmując sąsiednie budynki. Pozostałe budowle kwartału to domy mieszkalne z handlowymi parterami na całym obwodzie.
1914–1939
W północnej części kwartału powstaje wysoki dom mieszkalny ze szczytem zdobionym ornamentalną rzeźbą, równoważący dominującą pozycję domu towarowego. Od południa kilka domów zostaje połączonych w jeden. Stan kwartału z lat 1914–1939 wybrano jako podstawę projektu.
1939–1944
Dom towarowy ALEXANDER ECHTERNACH zostaje przebudowany, a jego bryła połączona z sąsiednimi budynkami. Fasady pozostawiono, a dach i wieże rozebrano, nadbudowując dwie nowoczesne kondygnacje. W takim stanie kwartał przetrwał do bombardowania Królewca w 1944 roku.
Projekt odbudowy kwartału przewiduje przekształcenie działek zwróconych na północny zachód w hotele (w tym także domu towarowego ALEXANDER), a na działkach zwróconych na południowy wschód – przywrócenie historycznej funkcji (dom mieszkalny)
Projektowanie prowadzone jest według historycznych linii fundamentów, z wykorzystaniem ich prawdopodobnie zachowanej struktury i pełnym odtworzeniem utraconej części.
Obiekt w 1/3 znajduje się nad umieszczonym pod ziemią prospektem Moskiewskim. Wzdłuż południowej granicy fundamentów pod ziemią biegnie chodnik, łączący podziemną przestrzeń kwartału z resztą „Podziemnego Królewca”. Od strony zachodniej kwartał poziomami fundamentów wychodzi na Altstaedtischer Markt, dużą podziemną przestrzeń publiczną z przystankiem autobusowym (głównym elementem dostępności komunikacyjnej)
Kondygnacje podziemne i parter przeznacza się na funkcje publiczne (kawiarnie, restauracje, handel). Dla poprawy warunków życia mieszkańców na poziomie drugiego piętra dziedziniec zostaje przykryty użytkowym zielonym stropem, chroniącym ich przed hałasem i innymi skutkami sąsiedztwa przestrzeni publicznych.
Pod jedną z brył urządza się przejazd w głąb kwartału, pod przykrytą przestrzeń dziedzińca – w celu rozładunku – (samochody nie zatrzymują się pod oknami i nie przeszkadzają mieszkańcom). W ciągu dnia dolna przestrzeń jest niewielkim „miejskim pokojem” (oświetlonym przez liczne prześwity w stropie), na który wychodzą letnie tarasy kawiarni i restauracji
Dachy współczesnych plomb również zamieniają się w użytkowe tarasy.
Układy pomieszczeń głównych brył rozwiązano w zależności od przeznaczenia – tam, gdzie funkcja bryły zostaje zachowana, odtwarza się historyczny układ, a tam, gdzie funkcja budynku się zmienia, ale trzeba pracować w obrębie historycznych fasad, stosuje się współczesne metody planowania.
Kwartał KANT
Kwartał KANT leży naprzeciwko wieży królewieckiego zamku, otoczony ulicami Wassergasse, Altstaedische Schulstrasse, Kaiser-Wilhelm platz i Kantstrasse. Plac to niewielki przytulny skwer, na którym stoi pomnik Bismarcka. Obecnie w miejscu Kantstrasse biegnie prospekt Leninowski. Kwartał składa się z dziesięciu domów. Cztery hotele, cztery budynki mieszkalne, jedno muzeum, a jeden budynek zajmuje sklep. Wszystkie fasady odtworzono na podstawie przedwojennych fotografii Królewca. Występuje kilka typów budynków mieszkalnych: 2 domy wielorodzinne z jednym mieszkaniem na piętrze, 1 dom wielorodzinny z dwoma mieszkaniami na piętrze i prywatny dom mieszkalny-muzeum. Mieszkania w domach są 1- i 2-pokojowe, a przy tym dość przestronne, w każdym jest kuchnia z jadalnią i salon, który w razie potrzeby może stać się kolejnym pokojem. Prywatny dom-muzeum odtwarza się w sposób maksymalnie zbliżony do historycznego wyglądu.
Na parterze przedpokój, kuchnia z jadalnią, salon z kominkiem, na piętrze sypialnia i łazienka. Trzy hotele wychodzą na Kaiser-Wilhem platz i mają wspaniały widok na zamek, dzięki czemu można je uznać za prestiżowe i atrakcyjne dla zamożnych gości. Jeszcze jeden hotel wychodzi na Kantstrasse. Ma duży hol z kawiarnią i sąsiaduje ze sklepem i muzeum. Parterowe kondygnacje budynków mieszkalnych również zajmują pomieszczenia publiczne – sklep, księgarnia i kawiarnia.
Aktywne parterowe kondygnacje budują infrastrukturę i więzi społeczne między mieszkańcami kwartału i całej dzielnicy. Od strony prospektu postanowiono pozostawić historyczne fasady na swoim miejscu, ale same budynki skrócić o 4 metry w głąb kwartału. W ten sposób uzyskano szerokie przejście dla pieszych, z którego można dostać się do „podziemnego miasta”, i zminimalizowano hałas docierający z prospektu do kwartału. W budynku, w którym mieści się obecnie prestiżowy sklep, dawniej znajdował się dom handlowy i manufaktura tekstylna Berding & Kühn. Do budynku można wejść zarówno od Kantstrasse, jak i z estakady po kładkach dla pieszych. Czteropiętrowy sklep ma przestronne atrium, przez które biegną schody. Powierzchnie handlowe rozmieszczone są na obwodzie kondygnacji. Budynek przeznaczony jest przede wszystkim dla jednego dużego najemcy, ale może być też podzielony między kilku. Muzeum wychodzi na Wassergasse. Jest to dość niewielki historyczny budynek, ale jego zawartość odzwierciedla całą codzienność przedwojennego Królewca.
Wchodząc do środka, widzimy przed sobą schody, które wiją się wokół kominka i prowadzą nas na kolejne dwa piętra. W muzeum zgromadzono przedmioty sztuki i codziennego użytku miasta z tamtych czasów. Na szczególną uwagę zasługuje część podziemna: poziom -1 to piwnice domów, w których mieszczą się dodatkowe pomieszczenia i instalacje. Schodząc po schodach na poziom -2, trafiamy na chodnik prospektu Moskiewskiego; na tym poziomie powstaje „podziemne miasto” z własnym życiem i przestrzeniami publicznymi (sklepy, kawiarnie, sale wystawowe, muzea itd.). Obchodząc kwartał wzdłuż prospektu Moskiewskiego, trafiamy na Unterer Altstaedischer Hofgasse. Tu również mieszczą się pomieszczenia publiczne. Tak więc kwartał KANT można uznać za najbardziej atrakcyjny dla turystów i mieszkańców nowej dzielnicy Kaliningradu.
KWARTAŁ CRYSTALL
W miejscu kwartału, gdzie przed wojną znajdował się Kaufh Gebr.Siebert… planuje się urządzić otwarty podziemny plac, nad którym zostanie wzniesione lekkie przeszklone centrum społeczne „Kryształ” – obwodowa, 2-kondygnacyjna bryła, uniesiona w powietrze na poziom gzymsów otaczających kwartałów i wsparta na 4 nogach (o przekroju 4×4 metry), w których zmieszczą się ewakuacyjne klatki schodowe i windy. Jest to jedyny kwartał kompleksu rozwiązany w stylu współczesnym. Jego zadaniem jest, będąc maksymalnie niewidocznym i przejrzystym, nie przesłaniać widoku na historyczne domy i przepuszczać światło dzienne do podziemnego miasta. W przestrzeni obniżonego dziedzińca pod centrum społecznym zostanie umieszczona ośmioboczna platforma na poziomie –4 metrów z ośmioma szerokimi schodami prowadzącymi z dolnego poziomu „Podziemnego Królewca”. Funkcje budowli: centrum społeczne, muzeum, handel, kawiarnie, rozrywka.
KWARTAŁ ALTSTADT
W projekcie opracowuje się fragment Altstadtu położony między ulicami Wassergasse, Altstaedtisher Markt, Altstaedtisher Langgasse i Altstaedtisher Schulstrasse. Głównym celem jest odtworzenie historycznej zabudowy według przedwojennych linii rozgraniczających z zachowaniem dawnych gabarytów przestrzeni publicznych, parametrów wysokościowych i architektury historycznych domów, ale we współczesnej stylistyce łączącej rozwiązania historyczne i nowoczesne. Do odtworzenia kwartału wykorzystano różne archiwa fotograficzne, zbadano zabiegi stylistyczne owych czasów w krajach, które wpływały na architekturę przedwojennego Królewca (Kaliningradu).
Kwartał leży przy ruchliwej ulicy (Altstaedtisher Markt) niedaleko nabrzeża. Aby przyciągnąć więcej turystów, zaprojektowano w kwartale dwa niewielkie hotele, historyczny dom-muzeum, którego układ odpowiada analogicznym domom z XVII wieku, a także budynki sekcyjne z mieszkaniami 2- i 3-pokojowymi, które również mogą być wynajmowane turystom przez osoby prywatne.
Na parterach budynków mieszczą się różne kawiarnie, bary i kilka sklepów. Wszystko to przybliża historyczne centrum do miast europejskich, podnosząc komfort i malowniczość tego otoczenia.
Fasady wychodzące na handlową ulicę Altstaedtisher Markt postanowiono dokładnie odtworzyć na podstawie historycznych fotografii, aby zachować wygląd przedwojennego Królewca. W kwartale zaprojektowano jeden szklany dom, stanowiący swoistą pauzę w tej historycznej zabudowie. Dzięki szklanym wstawkom, świetlikom i lukarnom w domach w pełni rozwiązano problem niedostatecznego oświetlenia zarówno pomieszczeń mieszkalnych, jak i klatek schodowych z windami.
Projektując kwartał, postanowiono przekształcić dawne niewielkie przybudówki domów (wychodzące na ulicę Altstaedtisher Markt) we współczesną galerię, nadając tym samym miastu nowe brzmienie.
Na terenie projektowanego kwartału znajduje się dom towarowy Kiewe & Co, znany też jako Wilco House – ośmiopiętrowy wieżowiec na dawnym rynku miejskim, naprzeciwko starego ratusza, zbudowany w latach 1927–1928. Ten pierwszy wieżowiec w Królewcu był wysokościową dominantą Altstadtu. Projekt przewiduje pełne zachowanie zewnętrznego wyglądu budynku i jego funkcji, z przeznaczeniem wnętrz na centrum handlowe.
Obniżenie prospektu Moskiewskiego o 10 metrów pozwoliło odtworzyć historyczną strefę pieszą, nie tylko uwalniając dzielnicę Altstadt od ruchu samochodowego, ale też stwarzając możliwość zaprojektowania „podziemnego Królewca”, będącego niezaprzeczalnym wyróżnikiem tego projektu. W podziemnej części ulicy Altstaedtisher Markt można zobaczyć historyczne piwnice z czasów przedwojennych i zanurzyć się w atmosferze całego podziemnego miasta z fasadami domów, witrynami, kramami. „Nieważkie” żeliwne łuki, podtrzymujące konstrukcję, również przenoszą nas w czasy XVII wieku i dodają malowniczości obrazowi podziemnego miasta.
Odtwarzając utracone historyczne miasto, nie tylko nadamy nową jakość współczesnemu Kaliningradowi, ale też zyskamy możliwość przyciągnięcia turystów i inwestorów, pokazując historię tak wyjątkowego dla Rosji miejsca.
Pocięty licznymi przybudówkami kwartał przypomina osadę rybacką dawnej Europy, co wynika z tego, że właśnie stąd bierze początek Unterer Fischmarkt, czyli Dolny Targ Rybny. Dysponując przedwojennym planem miasta, autorzy ustalili, gdzie przebiegają dawne fundamenty budynków, i na podstawie starych fotografii odtworzyli historyczne fasady. Po zbadaniu obecnej sytuacji gospodarczej miasta postanowiono poświęcić przebudowę kilku kierunkom: hotelarstwu, mieszkalnictwu, gastronomii. W tym projekcie pojawia się niewielki hotel na łącznie 28 osób, dwa domy mieszkalne, każdy dla jednej rodziny, niewielkie lokale na drobny handel, bar i restauracja rybna w duchu dawnych królewieckich tradycji rybackich. Ponadto w jednej z historycznych przybudówek powstaje pracownia do zajęć twórczych.
Najstaranniej opracowany i najefektowniejszy wizualnie budynek, stojący na samym narożniku kwartału, fasadą główną zwrócony ku dawnej ulicy Kantstrasse, w obecnej sytuacji Kaliningradu sąsiaduje z siedmiometrowej wysokości estakadą prospektu Leninowskiego, dlatego postanowiono nie umieszczać tu pomieszczeń publicznych, a tym bardziej mieszkalnych, lecz zamknąć w ścianach domu ulicę pieszą, wychodzącą bezpośrednio na nabrzeże. Ponadto budynek ten jest elementem łączącym estakadę z pobliskimi kwartałami, ponieważ niewielkim mostkiem piesi przechodzą do schodów prowadzących w dół, ukrytych po drugiej stronie ściany fasadowej. Sztuczne „pozbawienie” budynku wnętrza zastępujemy szklaną konstrukcją, w której mogą mieścić się kramy i sklepiki, starając się w ten sposób zachować poczucie współczesności – że wszystko dookoła nie jest ślepą rekonstrukcją bezpowrotnie utraconych czasów, lecz odnowioną wizją dawnej architektury.
Kwartał KRÄMERBRÜCKE
Most Krämerbrücke uważany jest za najstarszy most historycznego centrum Kaliningradu. Przed wojną łączył Altstadt z Knipawą, obecną wyspą Kanta. Most był częścią jednej z głównych ulic – Kantstrasse. Obok Krämerbrücke, czyli Mostu Kramarskiego, leży niewielki kwartał, z pozoru niepozorny, lecz bardzo ważny urbanistycznie. Poprzedza on wjazd do centralnej części miasta od strony Knipawy i stanowi oprawę fragmentu nabrzeża rzeki.
Pocięty licznymi przybudówkami kwartał przypomina osadę rybacką dawnej Europy. Wynika to z tego, że właśnie stąd bierze początek Unterer Fischmarkt, czyli Dolny Targ Rybny.
Kwartał FISHMARKT
W ramach wspólnej pracy „Rekonstrukcja historycznego centrum Królewca – Altstadtu” zaprojektowano kwartał FISHMARKT, położony wzdłuż linii brzegowej rzeki Pregoły. Leży on między ulicami Wassergasse i Underer Fishmarkt.
Fischmarkt był jednym z najstarszych miejsc handlowych w całym mieście i pełnił funkcję targu. Gdzie jak gdzie, ale tutaj, między domami stojącymi niczym niezdobyty mur a małymi kadłubami łodzi przy rzece, zawsze można było kupić rybę na każdy gust.
Po starannych badaniach historycznych, poszukiwaniu fotografii i planów z 1938 roku odtworzono ten kwartał, dokładnie powtarzający ówczesną linię fasad. Przeprowadzono też poszukiwania układów pomieszczeń zarówno mieszkań, jak i hoteli z XIX–XX wieku, po czym, z uwzględnieniem współczesnych standardów projektowania, stworzono projekt kwartału, w którego planach widoczny jest styl i duch dawnego Królewca, w czym bardzo pomogły nam owalne schody kręcone i schody ośmioboczne. Na drodze do stworzenia FISHMARKT napotkaliśmy szereg problemów, jednym z nich był katastrofalny niedostatek oświetlenia wewnątrz budynku. We wszystkich kwartałach postanowiono połączyć architekturę współczesną z dawną za pomocą swoistych szklanych domów-„Widm”. W każdym kwartale mają one swój sens, ale właśnie w tym kwartale pomagają rozwiązać problem oświetlenia.
Większą część powierzchni kwartału zaprojektowano pod hotele. W jednym z nich znaleziono piękne rozwiązanie, którego istota polega na tym, że między dwiema częściami hotelu stworzono szklany dom-„widmo”, powtarzający formę i styl domów z tamtych czasów, a obie części połączono mostami, po których turyści mogą przechodzić z jednej części do drugiej, nie opuszczając terenu hotelu
Około 10% zaprojektowanych domów to budynki współczesnego typu mieszkaniowego (z mieszkaniami dwupokojowymi i jednopokojowymi), jeden dom ma charakter „domu-muzeum”, tj. domu dla jednego właściciela.
Na poziomie podziemnym i parterze znajduje się część restauracyjna. Poza tym w jednej ze szklanych wstawek urządzono wyjście z poziomu podziemnego.
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
