Rauschen po raz pierwszy wzmiankowany jest w 1258 roku jako Rusemoter w dokumentach Warmii. Osada Rusemoter powstała prawdopodobnie tam, gdzie dziś znajduje się południowy brzeg jeziora Tichoje. Strumień Katzbach został w czasach krzyżackich przegrodzony tamą, w wyniku czego powstał staw Mühlenteich; na jego północno-wschodnim brzegu zbudowano młyn, który stał się największym młynem Sambii.
Na początku XIX w., gdy w modę weszły wyjazdy na łono natury, w pobliżu młyna w Rauschen otwarto karczmę z gospodą, w której zaczęli zatrzymywać się podróżni. Piękno okolicy sprawiło, że Rauschen stał się bardzo popularnym miejscem wypoczynku.
Rauschen był osadą wśród wydm, a współczesny Swietłogorsk to miasto w lesie.
24.06.1820 Rauschen oficjalnie został uzdrowiskiem. Po wizycie w Rauschen w 1840 roku świeżo koronowanego Fryderyka Wilhelma IV (1795–1861), na jego polecenie zaczęto obsadzać wydmy zielenią i urządzać zejścia do morza, co jeszcze bardziej zwiększyło popularność Rauschen wśród miłośników wypoczynku za miastem. W pierwszej połowie XIX w. w Rauschen bywali kompozytor Carl Otto Ehrenfried Nicolai (1810–41) i filozof Friedrich Wilhelm Christian Karl Ferdinand von Humboldt (1767–1835).
W XIX w. wieś Rauschen tworzyła gminę wiejską w powiecie Fischhausen (od 1939 powiat Samland). Wieś do 1929 roku należała do parafii Sankt Lorenz (Salskoje).
W 1874 roku gmina Rauschen została włączona do utworzonego wówczas okręgu urzędowego Neukuhren (Pionierskij). 01.07.1901 nastąpiło połączenie gmin wiejskich Rauschen, Kobjeiten (Sielskij) i Sassau (Zariecznyj) w nową gminę wiejską Rauschen. 25.05.1910 gmina Rauschen została wydzielona z okręgu urzędowego Neukuhren (Pionierskij) do nowego okręgu urzędowego Rauschen, w którym do 1945 roku pozostawała jedyną jednostką. 01.12.1928 do gminy Rauschen weszła gmina Kirtigehnen (54°55'42'' N 20°10'05'' E).
14.07.1900 otwarto ruch na Kolei Sambijskiej (Samlandbahn). Od tego momentu zaczął się rozkwit Rauschen jako uzdrowiska. W tym samym roku w Rauschen zbudowano też dworzec kolejowy.
Dworzec w dawnym Rauschen przypominał plażę i wprawiał w nastrój relaksu.
W 1906 roku linię kolejową przedłużono do miejscowości Rauschen-Düne (Swietłogorsk II). W 1907 roku otwarto kościół w Rauschen, zbudowany według projektu architektów Kuckucka i Wichmanna. W latach 1907–08 zbudowano wieżę ciśnień, a obok niej budynek zakładu wodoleczniczego. W 1908 roku na wybrzeżu zbudowano pierwszą drewnianą promenadę spacerową. W 1912 roku uruchomiono kolejkę linowo-terenową zjeżdżającą na plażę. Po I wojnie światowej w mieście zbudowano elektrownię i kanalizację. W pierwszej połowie XX w. w Rauschen bywało wiele znanych osób, m.in. Käthe Kollwitz (1867–1945) i Tomasz Mann / Paul Thomas Mann (1875–1955).
14.04.1945 Rauschen i okolice zostały zajęte przez wojska Armii Czerwonej.
Zegary słoneczne stworzone przez Nikołaja Frołowa zdobią promenadę (u góry) i wieżę ciśnień.
17.06.1947 Rauschen przemianowano na Swietłogorsk.
W 1971 roku miasto otrzymało status uzdrowiska o znaczeniu republikańskim.
Kolejka linowa (u góry) prowadzi na wysoki brzeg, gdzie w cieniu drzew skryły się wytworne wille.
W 1978 roku na wieży budynku zakładu wodoleczniczego zainstalowano zegar słoneczny według projektu miejscowego rzeźbiarza Nikołaja Frołowa. W 1995 roku otwarto salę organową. 29.03.1999 Swietłogorsk stał się uzdrowiskiem o znaczeniu federalnym. W 2007 roku utworzono rejon swietłogorski, obejmujący siedem miejscowości. 06.06.2014 otwarto nową kolejkę linową nad morze. W 2015 roku zaczęła działać sala koncertowa „Jantar-Hall”, do której w tym samym roku przeniesiono doroczny festiwal „Gołosiaszczij KiWiN”. W 2019 roku zbudowano nową promenadę.
Zabytki: wieża ciśnień i budynek zakładu wodoleczniczego (1908), kościół luterański (architekci Otto Walter Kuckuck i Ernst Wichmann, 1907), kaplica katolicka, w której obecnie mieści się sala organowa (1931); w samym Swietłogorsku (bez osiedla Otradnoje) zachowało się ok. 40 przedwojennych willi (głównie z pocz. XX w.), budynki przedwojennej architektury uzdrowiskowej, zegar słoneczny na promenadzie (1974), oryginały i kopie rzeźb Hermanna Bracherta: „Nimfa” (1938), „Niosąca wodę” (kopia), ruiny dwóch pomników poległych w I wojnie światowej, trzy stuletnie lipy nad brzegiem Stawu Młyńskiego, miejsce pamięci na mogile zbiorowej żołnierzy radzieckich (1984, ok. 50 osób), liczne powojenne kompozycje rzeźbiarskie.
Liczba ludności: 1933 – 2178, 1939 – 2544, 1959 – 6726, 1970 – 7797, 1979 – 9982, 1989 – 11 881, 1998 – 13200, 2002 – 10 950, 2009 – 11 132, 2010 – 10 772, 2012 – 10 982, 2013 – 11 219, 2014 – 11 522, 2015 – 12 014, 2016 – 12 425 mieszkańców.
Współczesne zdjęcia: Michaił Ogorodnikow.
– – – – – – – – –
Fragment rozdziału „Brzegi Sambii”
z książki miejscowych autorów „Krajoznawstwo królewieckie”,
wydanej pod koniec XIX wieku
W latach 2012–2014 w „Pregole”, dodatku literacko-artystycznym do „Almanachu Bałtyckiego”,
opublikowano przekład książki królewieckich autorów — dr. Richarda Armstedta, profesora Gimnazjum Staromiejskiego, i dr. Richarda Fischera, starszego nauczyciela Gimnazjum Knipawskiego — „Krajoznawstwo królewieckie” („Heimatkunde von Königsberg i. Pr.”, 1895, Kommissionsverlag von Wilhelm Koch, Königsberg), wykonany przez nieznanego tłumacza. Pomysł publikacji wyszedł od Igora Władimirowicza Afonina. Tekst zaadaptowali i opatrzyli objaśnieniami Aleksiej Borisowicz Gubin i Igor Fiodorowicz Awtuchow. W książce tej znajdował się osobny rozdział o dalszych okolicach Królewca, a w nim dosłownie jeden akapit o Rauschen (Swietłogorsku). Po lekkiej redakcji przedstawiamy go Państwu jako uzupełnienie tekstu Aleksieja Jewgienjewicza Pietruszyna.
– – – – – – – – –
Na wschód od wąwozu Gausup (słowo „gausupp” jest pochodzenia litewskiego i oznacza „krowią rzeczkę” — przyp. red.) zalesienie brzegu morskiego wyraźnie się zmniejsza. Na naszej drodze spotykamy już tylko wydmy, gdzieniegdzie porośnięte niewielkimi krzewami. Im bliżej Rauschen, tym częściej trafiają się młode nasadzenia, które mają chronić okolicę przed niszczycielskim działaniem wiatrów i fal.
Wieś rybacka Rauschen położona jest w niezwykle malowniczym miejscu, nad brzegami idyllicznego stawu, otoczonego wysokimi pagórkami wydm. Latem przyjeżdża tu wielu gości. Niektórzy zamożni mieszkańcy Królewca mają tu letnie domy. Wioska oddalona jest od morza zaledwie o kilometr.
Niegdyś rosły tu lasy, będące własnością okolicznych wsi, lecz padły one ofiarą nierozumnej działalności ludzi — chłopi wycinali drzewa w miarę potrzeby, zupełnie nie myśląc o konieczności nasadzeń wyrównawczych.
Skutkiem tego było nie tylko niszczenie pasa wybrzeża, lecz także zasypywanie piaskiem pobliskich miejscowości i jałowienie pól. Dopiero później — jak to często bywa, zbyt późno — ludzie uświadomili sobie ciężkie następstwa swoich błędów i doszli wreszcie do przekonania, że trzeba odtworzyć zniszczony ekosystem. I oto całkiem niedawno postanowiono zazielenić piękne wydmy położone między wsią Rauschen a morzem, które dawniej tak zachwycały nas swoją bielą. Z kolei cienisty las sosnowy na południe od stawu został posadzony w latach 40. XIX wieku z rozkazu króla Fryderyka Wilhelma IV, który odwiedził te strony po uroczystościach koronacyjnych.
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
