Rothenstein powstał jako cegielnia należąca do gminy wiejskiej Quednau / Quednau (Kaliningrad, osiedle Siewiernaja Gora) w powiecie królewieckim / Königsberg (w 1939 r. włączonym do powiatu Samland / Samland). Osada należała do parafii Quednau. W 1871 r. Rothenstein liczył cztery domy mieszkalne. 30.04.1874 wieś Rothenstein jako część gminy wiejskiej Quednau weszła w skład utworzonego wówczas okręgu urzędowego (Amtsbezirk) Quednau. Fabrykant dr Mattern / Mattern z Rothensteinu pełnił w latach 1875–77 funkcję zarządcy okręgu urzędowego. W 1885 r. otwarto ruch na linii kolejowej Królewiec – Cranz / Cranz (Zielenogradsk), przy której w Rothensteinie zbudowano dworzec.
Na początku XX wieku w Rothensteinie działała fabryka amunicji. 04.08.1916 w zakładzie doszło do wybuchu, w którym zginęły 44 osoby, a kolejne 95 zostały ranne.
Kolejny silny wybuch w zakładzie nastąpił 10.04.1920 (na zdjęciu poniżej). Tym razem zginęło 205 osób, a 283 zostały ranne. Eksplozja spowodowała znaczne zniszczenia zabudowy miejskiej. Zawaliła się między innymi kopuła krematorium. Po tym wydarzeniu niebezpieczną produkcję przeniesiono poza granice miasta.
16.06.1927 Rothenstein wraz z leżącą wewnątrz obwodnicy częścią gminy Quednau został włączony do gminy miejskiej Królewiec. W latach przedwojennych i wojennych w Rothensteinie działały trzy zakłady: odlewnia żeliwa „Victoria” / Victoria Eisengiesserei, zakład ślusarsko-mechaniczny oraz zakład naprawy uzbrojenia. W Rothensteinie znajdowały się także koszary garnizonowe 1. pułku.
Po szturmie Królewca w Rothensteinie urządzono obóz filtracyjny NKWD, przez który przeszły tysiące ludzi, w tym autor autobiograficznej powieści „Zmierzch Królewca”, pisarz Michael Wieck / Wieck (1928–2021).
29.07.1948 decyzją kaliningradzkiego miejskiego komitetu wykonawczego sąsiednią dzielnicę Kummerau przemianowano na Orudijnyj Gorodok („Miasteczko Działowe”), wchodzące w skład rejonu leningradzkiego Kaliningradu. Rothenstein otrzymał natomiast nazwę Gorodok Mietałlistow („Miasteczko Metalowców”). W rzeczywistości w granice Orudijnego Gorodka trafił nieco większy obszar, niż zajmowało Kummerau, w szczególności włączono do niego wschodnią część Rothensteinu. Nową decyzją z 18.08.1949 Kummerau (Orudijnyj Gorodok) jeszcze raz przemianowano, tym razem na osiedle Aleksandro-Newskoje w tymże rejonie leningradzkim. Ponadto dworzec w Rothensteinie przemianowano na stację Aleksandro-Newskoje.
Domy w Rothensteinie (po prawej) uszkodzone przez wybuch w 1920 roku (zob. wyżej).
W październiku 1950 r. część osiedla Aleksandro-Newskoje na wschód od ulic Orudijnej i Starosapiornej wydzielono jako samodzielne osiedle Aleksandro-Newskoje w rejonie gurjewskim. Zachodnia część osiedla pozostała w granicach miasta. W ten sposób w bezpośrednim sąsiedztwie zaczęły istnieć dwa osiedla o tej samej nazwie.
Przez długi czas osiedle Newskoje w rejonie leningradzkim było typowymi miejskimi peryferiami z domami jednorodzinnymi i małymi wielorodzinnymi, przydomowymi sadami i ogródkami warzywnymi. Było też kilka budynków wielorodzinnych o wysokości do trzech kondygnacji. Mieszkańcy często hodowali w przydomowych gospodarstwach zwierzęta gospodarskie i drób. Sposób życia mieszkańców miejskiego osiedla Newskoje i jego wiejskiego sobowtóra praktycznie się nie różnił. Po 2010 r. rozpoczęła się tu intensywna budowa domów jednorodzinnych, szeregowych i małych wielorodzinnych, głównie na nieużytkach, a także kosztem wyburzania przedwojennych zasobów mieszkaniowych i „dogęszczania zabudowy”. W części południowej zbudowano kilka budynków wielorodzinnych o wysokości do dziesięciu kondygnacji.
Do osiedla Newskoje w rejonie leningradzkim należą w całości (stan na 2022 r.) ulice Buketnaja, Wasniecowa, Wiesienniaja, Diwnaja, Zakatnaja, Krasnych Zor´, Pirogowa, Staroorudijnaja, Surikowa, Szczastliwaja, Szachmatnaja, częściowo Artillerijskaja, Krasnokamiennaja, Orłowskaja, Orudijnaja, Piechotnaja, Starosapiornaja oraz zaułki Starokamiennyj i Surikowa. W osiedlu działają przedszkole, prywatna placówka medyczna, hotel i sklepy. Nazwa osiedla, jeśli w ogóle pojawia się na planach i mapach miasta, to najczęściej z błędami, ponieważ myli się je z osiedlem Newskoje w rejonie gurjewskim.
Zdjęcia na stronie: Bildarchiv Ostpreußen / bildarchiv-ostpreussen.de
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
