/ Szyrokoje – Schönbruch

Kościół w Schönbruch

Kościół w Schönbruch

W XIX wieku była to wieś szlachecka i miejsce, gdzie odbywały się jarmarki. W połowie XX wieku Schönbruch w wyniku drugiej wojny światowej znalazło się na terytorium Związku Radzieckiego i zostało przemianowane na Szyrokoje. Współrzędne ruin kościoła: 54.358942, 20.896790.

Duchowny w Schönbruch wzmiankowany jest już w XIV wieku. W czasach katolickich kościół należał do archiprezbiteratu Friedland (Prawdinsk) – według Adolfa Boettichera. Według danych Walthera Hubatscha jest to kościół parafialny z XV wieku.

Budowla z kamienia polnego i cegły. Składała się z wieży, korpusu kościoła i ośmiobocznego prezbiterium. Wieża miała ostrołukowy portal, ostrołukowe nisze i blendy oraz dach dwuspadowy z dwoma szczytami. Korpus kościoła i prezbiterium miały przypory prostopadłe i ustawione ukośnie. Od północy i południa znajdowały się ceglane przybudówki.


Pocztówka Pozdrowienia z Schönbruch

Wnętrze nawy i prezbiterium jest proste, z gładkim drewnianym stropem (na zdjęciu niżej).

Wnętrze kościoła w Schönbruch


Ołtarz wykonano w 1608 r., restaurowano go w 1691, 1774 i 1865 r. Ambona pochodzi z 1690 r., organy – z 1714 r. Strop był malowany. Kościół posiadał dużą liczbę obrazów. Zachowane dzwony pochodziły z 1587, 1842 i 1847 r.

Po drugiej wojnie światowej miejscowość została przedzielona granicą na dwie części. Po naszej stronie osada nazywa się Szyrokoje, po polskiej – Szczurkowo, co oznacza to samo.

Po stronie rosyjskiej nie ma ludności cywilnej, jest (była) tylko strażnica graniczna.


Kościół w Schönbruch

Po wojnie kościół był cały. Znalazł się po stronie radzieckiej (rosyjskiej), w systemie zabezpieczeń granicznych, wśród rzędów drutu kolczastego, 30 m od terytorium Polski. Strona polska zaproponowała niewielkie przesunięcie granicy, aby wykorzystać kościół na potrzeby swoich mieszkańców. Władze radzieckie jednak się nie zgodziły.

Położenie Schönbruch na mapie


Aby rozwiązać problem, w 1974 r. zaczęto burzyć kościół, co widać na fotografii wykonanej od strony polskiej.

Na przełomie XX i XXI wieku z kościoła pozostały niewielkie fragmenty murów i wieży, położone na wzgórzu tuż za pasem kontrolnym. Od strony południowej zachowały się mury wysokości do dwóch metrów, a także ostrołukowe wejście do kościoła. Obok niego, w półkolistym łuku, jeszcze jedno wejście. Z prezbiterium praktycznie nic nie zostało, rozebrano nawet posadzkę i widać sklepione piwnice. Przed wejściem ocalało epitafium z wizerunkiem rycerza i kobiety. Wokół kościoła i przylegającego do niego cmentarza – aleja ze starych kasztanowców i lip. Cmentarz jest zdewastowany, wszędzie leżą przewrócone nagrobki i powalone krzyże. Drugi cmentarz, po drugiej stronie drogi, również przedstawia smutny widok ze zbezczeszczonymi i zniszczonymi grobami.



Zdjęcia na stronie: Bildarchiv Ostpreußen, bildarchiv-ostpreussen.de


Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.