W budowanym mieście-ogrodzie Stablack 29 września 1935 roku położono kamień węgielny pod nowy kościół ewangelicki, a już 31 lipca 1936 roku obchodzono zakończenie stanu surowego. W kolejnych miesiącach prowadzono wykończenie i wystrój wnętrz, a 28 lutego 1937 roku nowy kościół został uroczyście poświęcony. Według przechowywanego w archiwum Pruskiej Iławki programu uroczystości jej przebieg był następujący:
Uroczystość poświęcenia kościoła w mieście-ogrodzie Stablack
1. Uroczyste przekazanie klucza do kościoła
2. Wykonanie przez chór kościelny psalmu 100
3. Wspólna modlitwa wiernych
4. Mowa konsekracyjna (radca konsystorza Lawin, Królewiec-Juditten)
5. Wykonanie przez chór kościelny psalmu 103 itd.
Nowy kościół miał 25 m długości i 12 m szerokości. Była to otynkowana ceglana budowla, której najwyższy punkt znajdował się na wysokości 14 metrów. Wieża stała nieco z boku prezbiterium. Po lewej stronie znajdowała się empora, po prawej – empora organowa. Prezbiterium było wydzielone (oddzielone). Do ogrzewania wnętrza służyło ogrzewanie nadmuchowe. Wyposażenie wnętrza (ołtarz, ambona, ławki, wystrój artystyczny – obrazy, ikony i inne przedmioty) przeniesiono tu z kościoła w Klein Dexen i bardzo dobrze wpisało się ono w nową budowlę. Również dzwony z Klein Dexen trafiły tutaj.
Jeden z nich przetrwał ostatnią wojnę na cmentarzu dzwonów w Hamburgu i znajduje się obecnie w kościele w Nordhorn w zachodniej części Dolnej Saksonii. Ma 80 cm wysokości, 80 cm średnicy u dołu i waży 360 kg. Został odlany w 1710 roku w Królewcu przez Johanna Jakoba Dormanna. Widnieje na nim napis „Chwała Panu na niebiosach”.
W nowym kościele w latach 1937–1941 pastorem był Franz Kolas (z kościoła w Klein Dexen). Po jego powołaniu do wojska o odprawianie nabożeństw troszczyli się duchowni garnizonu i poligonu Stablack. Według „Pruskiej ewangelickiej księgi pastorów od czasów reformacji do 1945 roku” w latach 1943–1945 pastorem kościoła w Stablacku był Arnold Schrenk, całkiem możliwe, że był kapelanem wojskowym.
Do parafii Stablack należały miasto-ogród Stablack, miejscowości dawnej parafii Klein Dexen: Galligen, Rositten, Gusenen, Wackern, Skerwitten, Supplitten, Pommicken, Schlauthienen, Görken, Klausen, Groß Dexen, Roditten oraz miejscowy poligon.
Kościół w Stablacku szczęśliwie przetrwał II wojnę światową. Mieszkańcy Schlauthienen, których jeszcze w 1947 roku zatrudniano przy żniwach i zakwaterowano w Stablacku, opowiadali, że kościół i jego wieża były nienaruszone. Świątynia stała pusta, wyposażenie wnętrza usunięto. W pierwszym okresie po 1945 roku kościół służył najpierw jako stajnia, potem jako miejsce pokazów filmowych.
Według stanu na 2005 rok kościół jest wykorzystywany jako Dom Kultury. Jest praktycznie cały, z wyjątkiem wieży, którą rozebrano do poziomu dachu głównej bryły budynku.
Zdjęcia na stronie: Bildarchiv Ostpreußen, bildarchiv-ostpreussen.de
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
