Tannenwalde
Tannenwalde po raz pierwszy wzmiankowano w 1807 roku. Pierwotnie nosiło nazwę Trenker Waldhaus i było majątkiem tworzącym obszar dworski (Gutsbezirk) w powiecie Fischhausen (Primorsk, od 1939 roku włączony do powiatu ziemskiego Samland). Majątek należał do parafii Wargen (Kotielnikowo). W 1871 roku w Trenker Waldhaus były cztery domy mieszkalne, w których mieszkało 10 rodzin. W wyniku reformy z 1874 roku obszar dworski Trenker Waldhaus zniesiono, a majątek Trenker Waldhaus wszedł w skład obszaru dworskiego Trenk (54°45'34'' N, 20°23'05'' E). 13.06.1874 obszar dworski Trenk włączono do nowo utworzonego okręgu urzędowego (Amtsbezirk) Landkeim, przemianowanego w 1930 roku na okręg urzędowy Wargen (Kotielnikowo). 21.06.1878 dawny obszar dworski Trenker Waldhaus wyodrębniono z obszaru dworskiego Trenk jako samodzielny obszar dworski na prawie chełmińskim (cöllmisch) Tannenwalde, który wszedł w skład okręgu urzędowego Goldschmiede (Kaliningrad, Dimitrowo). W 1879 roku posiadłości ziemskie Tannenwalde obejmowały 84 ha, a roczny dochód czysty wynosił 495 marek.
Szkoła w Tannenwalde.
14.07.1900 otwarto ruch na Kolei Sambijskiej (Samlandbahn), której tory biegły na północ od majątku Tannenwalde. Dla mieszkańców majątku zbudowano na niej stację Tannenwalde (Czkałowsk-Zapadnyj). W pobliżu stacji działały cegielnia i restauracja.
Sklep spożywczy Williego Sakowskiego w Tannenwalde.
17.09.1919 obszar dworski Tannenwalde przekształcono w gminę wiejską o tej samej nazwie. W tym samym czasie rozpoczęto budowę osiedla Siedlung. W 1925 roku w Tannenwalde wzniesiono sanatorium z przylegającym do niego parkiem. 30.09.1928 do gminy wiejskiej Tannenwalde włączono zniesiony obszar dworski Amalienhof (obecnie część Czkałowska). Do 1929 roku w Tannenwalde było już 377 domów mieszkalnych i mieszkań, w tym 10 mieszkań socjalnych dla osób w trudnej sytuacji życiowej. W tym samym roku w osiedlu otwarto szkołę, której nadano imię pruskiego premiera Otto Brauna / Otto Braun (1872–1955). W związku z tak znacznym rozrostem osady w 1929 roku zbudowano kościół, w którym zaczęto odprawiać nabożeństwa prowadzone przez przyjezdnego duchownego. 01.04.1930 w Tannenwalde utworzono własną parafię. Do 1933 roku w Tannenwalde działały: gabinety lekarski i stomatologiczny, punkt położniczy, zakład spożywczy, urząd pocztowy (od 1931 roku), ochotnicza straż pożarna, kilka sklepów, apteka ze stacją benzynową, towarzystwo sportowe i męskie towarzystwo śpiewacze. 01.04.1939 gminę Tannenwalde przyłączono do miasta Królewiec.
Strittkeim
Strittkeim w 1785 roku klasyfikowano jako folwark szlachecki (Adelich Vorwerk) z sześcioma gospodarstwami domowymi. W 1818 roku Strittkeim wzmiankowany jest jako majątek szlachecki (Adliches Gut) z czterema gospodarstwami domowymi. W połowie XIX wieku Strittkeim był folwarkiem w obszarze dworskim Amalienhof (obecnie część Czkałowska). Folwark należał do parafii Wargen (Kotielnikowo). W 1871 roku w folwarku Strittkeim były trzy domy mieszkalne. 13.06.1874 folwark Strittkeim wraz z obszarem dworskim Amalienhof włączono do nowo utworzonego okręgu urzędowego Goldschmiede. 20.04.1905 Strittkeim wyodrębniono jako samodzielny majątek, tworzący obszar dworski w okręgu urzędowym Goldschmiede w powiecie Fischhausen (Primorsk, od 1939 roku włączony do powiatu ziemskiego Samland). 30.09.1928 obszar dworski Strittkeim zniesiono i włączono do gminy wiejskiej Goldschmiede (Kaliningrad, Dimitrowo).
Prowehren
Prowehren wzmiankowany jest w latach 1785 i 1818 jako majątek szlachecki (Adelich Gut) z pięcioma gospodarstwami domowymi. W połowie XIX wieku Prowehren był majątkiem rycerskim (Rittergut), tworzącym obszar dworski w powiecie Fischhausen (Primorsk, od 1939 roku włączony do powiatu ziemskiego Samland). Majątek należał do parafii Wargen (Kotielnikowo). 13.06.1874 obszar dworski Prowehren włączono do nowo utworzonego okręgu urzędowego Goldschmiede (Kaliningrad, Dimitrowo). W 1879 roku do obszaru dworskiego Prowehren należało 195 ha ziemi, a roczny dochód czysty majątku wyniósł 2993 marki. 30.09.1928 obszar dworski Prowehren zniesiono i włączono do gminy wiejskiej Goldschmiede (Kaliningrad, Dimitrowo). W 1935 roku w pobliżu Prowehren zbudowano wojskowe lotnisko o tej samej nazwie.
Amalienhof
Amalienhof wzmiankowany jest w 1818 roku jako folwark szlachecki (Adliches Vorwerk) z dwoma gospodarstwami domowymi. W połowie XIX wieku Amalienhof był majątkiem rycerskim (Rittergut), tworzącym obszar dworski w powiecie Fischhausen (Primorsk, od 1939 roku włączony do powiatu ziemskiego Samland). Majątek należał do parafii Wargen (Kotielnikowo). W skład obszaru dworskiego Amalienhof wchodził również folwark Strittkeim (obecnie część Czkałowska). W 1871 roku w obszarze dworskim Amalienhof było siedem domów mieszkalnych, w których mieszkała 21 rodzina. Cztery domy należały do samego majątku Amalienhof, a trzy do folwarku Strittkeim. 13.06.1874 obszar dworski Amalienhof włączono do nowo utworzonego okręgu urzędowego Goldschmiede (Kaliningrad, Dimitrowo). W 1879 roku obszar dworski Amalienhof posiadał 319 ha ziemi, a roczny dochód czysty majątku wyniósł 4745 marek. 30.09.1928 obszar dworski Amalienhof zniesiono i włączono do gminy wiejskiej Tannenwalde (obecnie część Czkałowska). 01.04.1939 Amalienhof wraz z całą gminą Tannenwalde przyłączono do miasta Królewiec.
28.01.1945 Tannenwalde i inne osady leżące na terenie dzisiejszego Czkałowska zostały zajęte przez oddziały Armii Czerwonej.
Teren dawnych niemieckich miejscowości od razu traktowano jako część Królewca, a po 1946 roku – Kaliningradu.
W 1947 roku otwarto szkołę podstawową nr 11, starsze dzieci musiały natomiast uczęszczać do szkoły średniej nr 20 przy ulicy Krasnej. 29.07.1948 decyzją kaliningradzkiego miejskiego komitetu wykonawczego Tannenwalde, Siedlung, Strittkeim i Prowehren połączono i przemianowano na Czkałowskij Gorodok. Kolejną decyzją z 18.08.1949 nazwę osiedla zmieniono na Czkałowo.
W 1953 roku miejscową szkołę przekształcono w siedmioletnią. W 1958 roku szkoła otrzymała obecny budynek przy ul. Mira 1, mogący pomieścić 700 uczniów.
Do lat 60. XX wieku rodziny, które się tu przesiedliły (głównie lotników i pracowników służb lotniskowych), musiały zadowolić się odbudowanymi domami przedwojennymi. Kilka domów w osiedlu wzniesiono w latach 60., a znaczną ich liczbę w latach 70. i 80. W 1968 roku kościół w Tannenwalde spłonął, po czym go rozebrano. W 1975 roku na jego miejscu wzniesiono pomnik poległych żołnierzy radzieckich.
07.11.1975 uruchomiono pierwszą linię trolejbusową, którą mieszkańcy Kaliningradu mogli dojechać do skrętu na Czkałowsk. Do samego Czkałowska trolejbusu nie skierowano, ponieważ nie było możliwości przekroczenia linii kolejowej.
Budowa domów w Czkałowsku trwała w latach 80. i 90., jednak najbardziej masowe budownictwo miało miejsce w latach 2009–2015. Wyburzono wówczas wiele przedwojennych dwukondygnacyjnych domów prywatnych i małych budynków wielorodzinnych. W latach 2013–2018 przeprowadzono przebudowę lotniska Czkałowsk, po czym wznowiono jego intensywną eksploatację.
Pomnik lotników lotnictwa rozpoznawczego.
Obecnie Czkałowsk leży na terenie dawnego osiedla Tannenwalde, w miejscu Amalienhof znajduje się hotel „Nawigator”, w miejscu Strittkeim i Prowehren – lotnisko Czkałowsk, a na miejscu majątku Tannenwalde nie ma żadnych zabudowań.
Hotel „Nawigator”.
W Czkałowsku działają szkoła, przedszkole (w trzech budynkach) i przychodnia. Jest tu również centrum handlowe, dom kultury i cerkiew.
Zabytki i atrakcje: mogiła zbiorowa żołnierzy radzieckich (2014 osób), pomnik lotników lotnictwa rozpoznawczego z samolotem Ił-28 i dziesięcioma popiersiami Bohaterów Związku Radzieckiego, przedwojenny budynek szkoły (Dom Kultury „Czkałowski”).
Liczba mieszkańców Tannenwalde: 1867 – 36, 1871 – 53, 1885 – 49, 1905 – 43, 1910 – 51.
Liczba mieszkańców gminy Tannenwalde: 1919 – 432, 1925 – 1001, 1933 – 2669.
Liczba mieszkańców Strittkeim: 1818 – 60, 1871 – 67, 1905 – 62.
Liczba mieszkańców Prowehren: 1818 – 44, 1867 – 67, 1871 – 62, 1885 – 61, 1905 – 66, 1910 – 76.
Liczba mieszkańców Amalienhof: 1818 – 19, 1871 – 65, 1905 – 97, 1910 – 82.
Liczba mieszkańców okręgu dworskiego Amalienhof: 1867 – 93, 1871 – 132, 1885 – 140, 1905 – 97, 1910 – 82.
Struktura ludności Tannenwalde w 1871 r.: wszyscy (53) – chrześcijanie wyznania ewangelickiego, dzieci poniżej 10 lat – 22, umiejący czytać i pisać – 27 (87%).
Struktura ludności Prowehren w 1871 r.: wszyscy (62) – chrześcijanie wyznania ewangelickiego, dzieci poniżej 10 lat – 16, umiejący czytać i pisać – 29 (63%).
Struktura ludności okręgu dworskiego Amalienhof w 1871 r.: wszyscy (132) – chrześcijanie wyznania ewangelickiego, dzieci poniżej 10 lat – 44, umiejący czytać i pisać – 61 (69%).
Zdjęcia na stronie: Bildarchiv Ostpreußen, Michaił Ogorodnikow.
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
