/ Czechowo – Uderwangen

Czechowo (Uderwangen)

Czechowo (Uderwangen)

Czechowo (niem. Uderwangen), osada w bagrationowskim okręgu miejskim (do 2017 r. w rejonie bagrationowskim, w gwardiejskiej gminie wiejskiej, do 2008 r. ośrodek czechowskiego okręgu wiejskiego) nad rzeką Prochładną (Frisching). Oddalone zagrody osady znajdują się w odległości do 2 km od centrum. Rok założenia — 1365. Liczba ludności — 564 mieszkańców (2010).

Uderwangen założono w 1365 roku jako wieś czynszową. Pod koniec XIV w. zbudowano w Uderwangen kościół. W XV–XVI w. do kościoła dobudowano wieżę. W 1720 r. zamontowano ambonę i ołtarz, w 1864 roku zainstalowano organy. W latach 1826 i 1878 odlano dla kościoła dzwony.

W XIX w. Uderwangen było wsią tworzącą gminę wiejską w powiecie Pruska Iławka / Preußisch Eylau (Bagrationowsk).

Kościół w Uderwangen był parafialnym dla okolicznych wsi i majątków.

Pocztówka z Uderwangen



W 1874 roku w powiecie Pruska Iławka utworzono okręg urzędowy nr 2 Uderwangen, w skład którego weszły cztery gminy wiejskie: Frisching (Prochładnoje), Trinkheim (Wysokoje), Uderwangen (Czechowo) i Unruh (Kierczenskoje), a także trzy okręgi dworskie: Eberswalde (Mochowoje), Liebenau (54°32'03'' N 20°47'41'' E) i Pilgrim (Sołdatskoje). Zarządcami okręgu urzędowego od jego założenia aż do 1945 roku byli mieszkańcy Uderwangen: 1874–80 — właściciel młyna Grosse, 1880–85 — właściciel majątku Hein, 1885–1912 — dzierżawca Wachholz, 1912–31 — sołtys Supply, 1931–45 — sołtys Hoepfner.

W 1897 roku w Uderwangen otwarto szkołę. W 1898 roku otwarto linię kolejową Królewiec – Węgorzewo (Angerburg), na której zbudowano dworzec Uderwangen.

W czasie I wojny światowej 28.08.1914 koło wsi Uderwangen doszło do potyczki rosyjskiej kawalerii chana Nachiczewańskiego z oddziałami niemieckimi.

30.09.1928 gminę Uderwangen połączono z gminą Unruh (Kierczenskoje) i okręgami dworskimi Eberswalde (Mochowoje) i Pilgrim (Sołdatskoje)* w nową gminę wiejską Uderwangen. Okręg dworski Liebenau zniesiono i włączono do gminy wiejskiej Frisching (Prochładnoje). 14.05.1930 do okręgu urzędowego Uderwangen włączono z okręgu urzędowego Blankenau (Jerszowo) gminę wiejską Ackerau (Armiejskoje), a z okręgu urzędowego Groß Lauth (Niewskoje) — gminę wiejską Lewitten (Sołdatskoje)*. Ostatnia zmiana w składzie okręgu urzędowego Uderwangen nastąpiła 01.04.1937, kiedy przeszła do niego z okręgu urzędowego Wittenberg (Niwienskoje) gmina Thomsdorf (Sołnecznoje). Okręg urzędowy Uderwangen składał się odtąd z sześciu gmin: Uderwangen (Czechowo), Ackerau (Armiejskoje), Frisching (Prochładnoje), Lewitten (Sołdatskoje), Thomsdorf (Sołnecznoje) i Trinkheim (Wysokoje).


Młyn w Uderwangen

Przed II wojną światową w Uderwangen działały szkoła, dworzec, tartak i młyn.

Pocztówka z Uderwangen


Unruh było wsią tworzącą gminę wiejską w powiecie Pruska Iławka / Preußisch Eylau (Bagrationowsk). Wieś należała do parafii Uderwangen (Czechowo). W 1874 roku gminę Unruh włączono do nowo utworzonego okręgu urzędowego Uderwangen (Czechowo). W 1898 r. otwarto linię kolejową Królewiec – Węgorzewo (Angerburg), na której obok Unruh zbudowano dworzec Uderwangen. 30.09.1928 gmina Unruh utraciła samodzielność i została połączona z gminą Uderwangen (Czechowo) oraz okręgami dworskimi Eberswalde (Mochowoje) i Pilgrim (Sołdatskoje) w nową gminę wiejską Uderwangen (Czechowo).

26.01.1945 Uderwangen zdobyły oddziały 11 Gwardyjskiej Dywizji Piechoty 11 Armii Gwardii, jednocześnie na południe od Uderwangen teren w rejonie Unruh zdobyły 159 i 184 Dywizja Piechoty 5 Armii.

17.06.1947 Uderwangen przemianowano na osiedle Czechowo, wtedy też utworzono czechowską radę wiejską.

Stary dom szachulcowy w Czechowie

Jeden z nielicznych zachowanych domów szachulcowych — w Czechowie.


05.07.1950 Unruh przemianowano na osiedle Kierczenskoje. Początkowo osada weszła w skład maryjskiej rady wiejskiej, ale jeszcze w tym samym 1950 roku przeszła do czechowskiej rady wiejskiej. Później Kierczenskoje weszło w skład Czechowa. W 1955 r. w Czechowie było 65 domów, w Kierczenskoje — 4. Już około 1955 roku zaczęto rozbierać linię kolejową, a do lat 70. była ona rozebrana niemal całkowicie. Najpóźniej w 1975 r. osadę Kierczenskoje wykreślono z ewidencji i włączono do Czechowa. W 1977 roku w Czechowie było 97 domów, w tym dwa domy na terenie dawnej osady Kierczenskoje. W osadzie działała ferma mleczna. W 2018 r. w osadzie były przedszkole, dom kultury, punkt felczersko-położniczy, placówka pocztowa i kombinat mleczarski.

Zabytki i atrakcje: ruiny kościoła (XIV–XIX w.), ruiny kolejowej wieży ciśnień (lata 30. XX w.), budynek młyna (1916), pomnik poległych w I wojnie światowej (lata 20. XX w.), zbiorowa mogiła żołnierzy radzieckich (ponad 1200 osób, pomnik z 1955 r.), most na rzece Prochładnej. Ponadto w pobliżu Uderwangen znajdują się dwa charakterystyczne głazy — „kamień grzeszników” i „kamień ofiarny”, ale ich obecność i stan wymagają sprawdzenia.

Liczba ludności: 1984 – 650, 2002 – 579 mieszkańców.

Liczba ludności gminy Uderwangen: 1910 – 1223, 1933 – 1321, 1939 – 1616 mieszkańców.

Ludność gminy Unruh: 1910 – 106 mieszkańców.



* — W 1946 roku wsie Lewitten, Pilgrim i Schwellienen połączono w osadę Sołdatskoje.



Współczesne zdjęcie Michaiła Ogorodnikowa.


Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.