/ Kaliningrad – Królewiec

Suworowo (Spandienen)

Suworowo (Spandienen)

Spandienen (niem. Spandienen) na niemieckiej mapie topograficznej z pierwszej połowy XX wieku.

Osiedle w granicach Kaliningradu, rejon Moskiewski (do 2009 roku w rejonie Bałtyckim). Rok założenia – 1419.

Spandienen (niem. Spandienen) założono w 1419 roku jako Spandyno. W 1679 roku majątkiem Spandienen władał szambelan księcia Albrechta i burmistrz Kneiphofu Johann Schnürlein.

W 1785 roku Spandienen klasyfikowano jako majątek szlachecki (Adelich Gut) z sześcioma gospodarstwami domowymi. Do 1818 roku status majątku się nie zmienił, ale liczba gospodarstw zmniejszyła się do trzech.

W połowie XIX wieku Spandienen był majątkiem rycerskim (Rittergut), tworzącym od 1867 roku obszar dworski w powiecie ziemskim Królewiec / Königsberg. Majątek należał do parafii Haffstrom (Szosiejnoje, część). W 1871 roku w Spandienen były cztery domy mieszkalne, w których mieszkało 14 rodzin i jeden kawaler. 30.04.1874 obszar dworski Spandienen włączono do utworzonego okręgu urzędowego Kalgen (Czajkowskoje). Mieszkańcy Spandienen zajmowali stanowisko naczelnika okręgu urzędowego w latach 1894–96 (fabrykant Ewert), 1896–1902 (właściciel majątku Gutzeit) i 1909–15 (inspektor Böttcher).


Uliczki SpandienenPrzy bliższym poznaniu Spandienen okazuje się bardzo miłe.

W 1879 roku do majątku Spandienen należało 242 ha ziemi, roczny dochód netto majątku wyniósł 5092 marki. Pod względem dochodowości na 1 ha Spandienen należał do najlepszych majątków powiatu ziemskiego Królewiec (19. miejsce na 143).

Ludowa toponimia KaliningraduSzpandin (w lewym dolnym rogu) na mapie ludowej toponimii Kaliningradu.


01.04.1905 do miasta Królewca przeszła część terenu majątku w pobliżu Berliner Straße (ul. Suworowa).

01.01.1929 obszar dworski Spandienen zniesiono, a majątek Spandienen wszedł w skład miasta Królewca. Po przeciwnej względem majątku stronie Berliner Straße (ul. Suworowa) pod koniec lat 30. zbudowano dwukondygnacyjne domy na 4–6 mieszkań dla pracowników stoczni Schichau. Domy te od otaczających je budynków mieszkalnych odróżniało to, że w mieszkaniu była łazienka połączona z toaletą i krótką wanną, podczas gdy w starej zabudowie mieszkaniowej Spandienen wygody znajdowały się na podwórzu. Ponadto zbudowano też domy typu barakowego dla nieżonatych i niskowykwalifikowanych robotników stoczni.

Po zakończeniu wojny dzielnica Spandienen otrzymała najpierw ludową, a potem także oficjalną nazwę Szpandin (Szpandinen).

Przy czym w dokumentach podzielono ją na Szpandinen nr 1 (obecnie rejon ulic Kaczałowa, Babuszkina i głównej części Możajskiej), Szpandinen nr 2 (ulice Niemirowicza-Danczenki, Baumana i domy 8–12 przy ul. Możajskiej) i Szpandinen nr 3 (początek ul. Możajskiej, domy 19–42 przy ul. Baumana, ul. Zawodska i zaułek Tbiliski). Decyzją kaliningradzkiego miejskiego komitetu wykonawczego z 29.07.1948 osiedla te otrzymały nowe nazwy: Sadowyj gorodok, Ługowoj gorodok i Suworowskij gorodok. Nową decyzją z 18.08.1949 Suworowskij gorodok przemianowano na os. Suworowo. Co się tyczy Sadowego i Ługowego gorodoka, to oficjalnych danych o ich przemianowaniu nie udało się znaleźć, ale na mapie z 1956 roku w ich miejscu znajdują się osiedla Sadowoje i Ługowoje (w granicach miasta Kaliningradu). Ponadto tam też rejon ulicy Ładuszkina i zaułka Ładuszkina oznaczony jest jako osiedle Ładuszkino. Wkrótce jednak wszystkie te osiedla połączono pod jedną nazwą Suworowo.


Handel flagami na ulicy SuworowaHandel flagami na ulicy Suworowa (2023).

Oficjalna nazwa osiedla była używana jeszcze w latach 70. i częściowo w latach 80., choć wśród mieszkańców miasta nadal popularniejszy był wariant alternatywny – Szpandin.

Klub squasha Klub squasha „König Squash” – współczesna „szpandińska” atrakcja.


W 1951 roku otwarto tu zakład remontowo-mechaniczny, którego hale stanęły w miejscu majątku Spandienen. Zakład był pierwotnie przeznaczony do naprawy wyposażenia przedsiębiorstw piekarniczych i makaronowych.

Na rok 2023 osiedle Suworowo w oficjalnych granicach obejmuje ulice: Babuszkina, Baumana, Dobraja, Zawodskaja, Kaczałowa, Ładuszkina, Możajskaja, Niemirowicza-Danczenki, odcinek ul. Suworowa, Tbiliskaja oraz zaułki: Ładuszkina, Możajskij, Tbiliskij. W wariancie rozszerzonym należą do niego także ulice Kierczenskaja i Gali Timofiejewej, a także zaułek Kierczenskij oraz 1. i 2. zaułek Gali Timofiejewej. Na terenie osiedla jest szkoła, łaźnia, sklep z artykułami gospodarstwa domowego i sklepy spożywcze. Hale, według słów pracowników ochrony zakładu, nie pracują, są wynajmowane (2022). Jednocześnie na oficjalnej stronie internetowej zakładu twierdzi się, że przedsiębiorstwo wytwarza konstrukcje metalowe (przede wszystkim ogrodzenia) na potrzeby miasta.


Dynamika liczby ludności: 1818 – 35, 1867 – 98, 1871 – 84, 1885 – 161, 1905 – 167, 1910 – 142 mieszkańców.

Struktura ludności Spandienen w 1871 roku: wszyscy 84 – chrześcijanie ewangelicy, dzieci do 10 lat – 20, umiejący czytać i pisać – 59 (92%).


Granica Szpandina


P.S. W stosunkowo niedawnej przeszłości miejscowi na granicy Szpandina witali pieszych przy pierwszym przystanku autobusowym (Zaułek Ładuszkina, na zdjęciu powyżej), tuż za przejazdem kolejowym. Zgodnie z utrwaloną tradycją, jeśli człowiek przed wejściem do rodzinnej dzielnicy, niby do domu, „wycierał nogi” na przejeździe jak o wycieraczkę, dając w ten sposób znać „strażnikom”, że jest swój, przepuszczano go bez gadania. Jeśli zaś wędrowiec nie „wytarł nóg”, zatrzymywano go i uprzejmie pytano o cel wizyty. Tego, kto odpowiadał z godnością, przepuszczano, ale różnie bywało...



Współczesne zdjęcia: Michaił Ogorodnikow, Yandex.Panoramy.


Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.