W książęcym rozporządzeniu z 23 lipca 1526 roku strażnikowi wieży nakazano budzić sygnałem ("anzublasen") wojsko, o czwartej rano dawać sygnał do otwarcia bram miejskich ("aufzublasen"), a także o ósmej wieczorem grać ogólny capstrzyk ("zuzublasen").
"Strażnik — czytamy dalej w rozporządzeniu — winien ćwiczyć się w grze na rogu, aby niekiedy wieczorem zagrać z wieży coś wesołego"1.
A już w następnym roku książę Albrecht zobowiązał swojego "głównego trębacza" (czyli dyrektora muzycznego), by pilnował, aby strażnik wieży codziennie o czwartej po południu wygrywał na rogu chorał. Prawo do gry z wieży zostało zagwarantowane specjalnym pismem. Gdy w XVII wieku zlikwidowano muzyków zamkowych, chorały zaczęli wykonywać muzycy miejscy.
Jak świadczył niemiecki kompozytor Johann Friedrich Reichardt2, każdego ranka i wieczoru grano na rogach i puzonach. W 1829 roku donoszono, że muzyka na wieży zamkowej rozbrzmiewała trzy razy dziennie.
A od 1840 roku pod kierunkiem muzyka miejskiego W. L. Wursta (W.L.Wurst) wykonywano już tylko dwie melodie: rano o jedenastej grano początkowo chorał "Ich weiß mein Gott, daß all mein Tun und Werk in deinem Willen ruh'n" („Wiem, Boże mój, że wszystkie moje trudy w Twej tylko woli są teraz i na wieki”)3, który potem zastąpiła pieśń "Ach, bleib mit deiner Gnade" („Ach, z łaską swoją pozostań wśród nas, Panie”)4, a o dziewiątej wieczorem wykonywano "Nun ruhen alle Wälder" („Lasy wszystkie odpoczywają..”)5.
Ten piękny zwyczaj, kiedy muzyka, jakby rozbrzmiewając z nieba, unosiła się nad miastem, zagłuszając nawet uliczny gwar, przetrwał do ostatnich dni istnienia niemieckiego Królewca.
Herbert Meinhard Mühlpfordt
„Życie Królewca w obyczajach i tradycjach ludowych” (Königsberger Leben in Bräuchen und Volkstum)
LEGENDY PRUS na blogu Tatiany Koliwaj.
PRZYPISY TŁUMACZKI
1. Dosłownie: "Auff einem Zingken soll sich der tormer uben und bisweilen des Abendts einfrohliches vom torme machen."
2. Johann Friedrich Reichardt — niemiecki kompozytor i pisarz (1752–1814).
3. Chorał "Ich weiß mein Gott, daß all mein Tun und Werk in deinem Willen ruh'n" ułożył luterański pastor Paul Gerhardt (1607–1676).
4. Chorał "Ach, bleib mit deiner Gnade" ułożył luterański teolog Josua Stegmann w 1627 roku.
5. Chorał "Nun ruhen alle Wälder" ułożył luterański pastor Paul Gerhardt (1607–1676) w 1627 roku. Muzyka Johanna Sebastiana Bacha.
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
