Anatolij Bachtin

(1949 – 2023)
Anatolij Pawłowicz Bachtin, główny archiwista Państwowego Archiwum Obwodu Kaliningradzkiego (http://www.gako.name/), za swoją największą pasję uważał Zakon Krzyżacki i wszystko, co się z nim wiąże: zamki zakonne, kościoły, miasta. Geograficznym centrum jego zainteresowań był, rzecz jasna, obwód kaliningradzki, w którym upłynęło całe jego życie. W 1999 roku ukazała się jego książka „Vergessene Kultur” („Zapomniana kultura”) o kościołach na terenie regionu. W 2005 roku wydał „Zamki i umocnienia Zakonu Niemieckiego w północnej części Prus Wschodnich”, poświęcone ponad 50 zamkom, począwszy od Balgi (1239). W 2012 roku ukazał się „Pruski ślad Arki Przymierza” („Arka Przymierza: od Synaju do Prus”), w którym zebrał obszerny materiał o Zakonie Krzyżackim (Niemieckim). W 2020 roku Anatolij Pawłowicz wszechstronnie przedstawił temat, któremu poświęcił życie, wydając w kaliningradzkim wydawnictwie „Żywiom” epokowy foliał „Zakon Krzyżacki”.

Wewnętrzna struktura Zakonu Niemieckiego

Jak był zorganizowany Zakon Niemiecki

Anatolij Bachtin

Podbój Sambii: 1253–1255

Dzieje powstania miasta Królewiec

Anatolij Bachtin

Kościół ewangelicki w Piławie

Został zniszczony podczas szturmu w 1945 roku, a w latach powojennych jego ruiny rozebrano

Anatolij Bachtin

Kościół ewangelicki w cytadeli Piławy

Ucierpiał podczas walk na terenie twierdzy Piława w 1945 roku. Ruiny rozebrano

Anatolij Bachtin

Kościół reformowany w Piławie

Podczas walk w 1945 roku lekko uszkodzono szczyt. Po wojnie budynek służył jako magazyn

Anatolij Bachtin

Kościół katolicki w Piławie

Podczas II wojny światowej popadł w ruinę, co stało się później przyczyną jego rozbiórki

Anatolij Bachtin

Kościół reformowany w Tylży

Podczas II wojny światowej został poważnie uszkodzony, pozostała z niego jedynie wieża bez iglicy

Anatolij Bachtin

Kościół katolicki w Tylży

Po II wojnie światowej był częściowo zniszczony. W latach 60. i 70. rozbierano go na cegłę. Ogrodzenie trafiło do szkoły

Anatolij Bachtin

Kościół Krzyża w Tylży (Nowy Kościół)

Po II wojnie światowej był nienaruszony, w latach 70. mieścił się w nim jeden z wydziałów zakładów „Raduga”

Anatolij Bachtin

Kościół litewski w Tylży

Przetrwał II wojnę światową bez uszkodzeń, ale zimą 1950–51 spalili go nastolatkowie

Anatolij Bachtin

Kościół niemiecki w Tylży (luterański)

Po 1945 roku był nienaruszony. W latach powojennych rozebrano go na opał i cegłę, a to, co pozostało, zburzono w latach 60.

Anatolij Bachtin

Kościół w Popelken

Podczas II wojny światowej kościół w Popelken nie ucierpiał, a w latach powojennych służył jako magazyn i suszarnia zboża

Anatolij Bachtin

Kościół w Schakuhnen

Po II wojnie światowej kościół w Schakuhnen był nienaruszony, kołchoźnicy przechowywali w nim siano

Anatolij Bachtin

Kościół w Schillgallen

Podczas II wojny światowej nie ucierpiał, później wojsko wysadziło go i rozebrało na materiały budowlane

Anatolij Bachtin

Kościół w Skören

Podczas II wojny światowej nie ucierpiał i do lat 1978–79 służył jako magazyn zboża

Anatolij Bachtin

Kościół w Lauknen

Wojna go oszczędziła, ale potem okazał się niepotrzebny i rozebrano go na cegłę. Ocalała tylko wieża

Anatolij Bachtin

Kaplica katolicka w Ragnecie

Zbudowana pod koniec lat 30. Po wojnie była magazynem wojskowym. Obecnie w budynku mieści się cerkiew prawosławna

Anatolij Bachtin

Kościół w Gowarten

Zbudowany w pierwszej ćwierci XX wieku. Po wojnie wykorzystywany niezgodnie z przeznaczeniem

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Lenkeningken

Z pięknego kościoła zbudowanego na początku XX wieku nie pozostał kamień na kamieniu

Anatolij Bachtin

Kościół w Inse

Jeden z nielicznych drewnianych kościołów w Prusach Wschodnich

Anatolij Bachtin

Kościół w Alt Lappienen

Wyrazisty architektonicznie i słynący ze swojej nekropolii. Zrujnowany, ale wciąż stoi i czeka

Anatolij Bachtin

Kościół w Rautenberg

Zbudowany w ostatniej ćwierci XIX wieku. Pod koniec XX wieku służył jako magazyn

Anatolij Bachtin

Kościół w Schillehnen

II wojna światowa ominęła Schillehnen. Do lat 70. kościół służył jako klub, potem jako magazyn. Rozebrano go w 1975 roku

Anatolij Bachtin

Kościół w Jurgaitschen

Imponująca budowla z lat 40. XIX wieku. W pierwszej połowie XX wieku na jej cześć zmieniono nawet nazwę wsi

Anatolij Bachtin

Kościół w Wedereitischken

Świątynia, która przetrwała II wojnę światową i posłużyła potem jako magazyn, znów jest używana zgodnie z przeznaczeniem

Anatolij Bachtin

Kościół w Willuhnen

Ani kościoła, ani wsi Willuhnen od dawna nie ma na mapach

Anatolij Bachtin

Kościół w Kraupischken

Świątynia w tym miejscu znana była od XVI wieku. Wielokrotnie przebudowywany. Od czasów II wojny światowej stoi w ruinie

Anatolij Bachtin

Kościół w Kussen

Świątynia, która w 1886 roku obchodziła 300-lecie, po II wojnie światowej służyła jako magazyn

Anatolij Bachtin

Kościół w Lengwethen

Zbudowany dla przesiedleńców z Salzburga, po II wojnie światowej służył jako dom kultury

Anatolij Bachtin

Kościół w Schirgupönen

W XX wieku odszedł w niebyt razem z wsią

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Schorellen

Z dużego i pięknego kościoła zbudowanego na początku XX wieku niewiele zostało

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Warningken

Wieś wraz ze swoim kościołem zniknęła z map w XX wieku

Anatolij Bachtin

Kościół w Soginten

Wszystkie zabudowania wsi, łącznie z kościołem, rozebrano na cegłę w latach 70.

Anatolij Bachtin

Kościół w Eydtkuhnen

Do 1889 roku świątynią w Eydtkuhnen był słynny miejscowy dworzec kolejowy. I to nie żart

Anatolij Bachtin

Kościół w Göritten

Ta świątynia miała pecha znaleźć się na linii ognia w czasie obu wojen światowych, które przetoczyły się przez Prusy

Anatolij Bachtin

Kościoły w Bilderweitschen

We wsi stały kościół ewangelicki i kościół katolicki. Pierwszy rozebrano po wojnie, drugi wciąż stoi

Anatolij Bachtin

Kościół w Kattenau

Historia jest, a kościoła od dawna nie ma. Jego ruiny rozebrano na początku lat 90.

Anatolij Bachtin

Kościół w Enzuhnen

Enzuhnen – Rodebach – Czkałowo: XX wiek i radykalne zmiany nazwy osady dobiły miejscowy kościół

Anatolij Bachtin

Kościół w Kassuben

Z jednej z najpiękniejszych świątyń Prus Wschodnich zostały tylko fragment muru i plebania

Anatolij Bachtin

Kościół w Mehlkehmen

Parafię założył w 1692 roku przyszły pierwszy król pruski, wówczas jeszcze elektor Fryderyk III

Anatolij Bachtin

Kościół w Pillupönen

W czasie I wojny światowej świątynię zniszczono, ale potem ją odbudowano. II wojna światowa ją ominęła.

Anatolij Bachtin

Kościół w Schillen

Pierwszy kościół zbudowany na polecenie Fryderyka I, który wstąpił na tron pruski w 1701 roku.

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Rominten

W latach 2010. miejscowa społeczność nosiła się z zamiarem urządzenia w nim muzeum I wojny światowej

Anatolij Bachtin

Kościół w Joneykischken

Szczęśliwie przetrwał II wojnę światową, w latach powojennych służył jako magazyn, dopóki nie spłonął w 1995 roku

Anatolij Bachtin

Kościół w Budwethen

Po II wojnie światowej mieścił się w nim dom kultury i kino, dopóki w 1995 roku nie spłonął

Anatolij Bachtin

Kościół w Schirwindt

Majestatyczny budynek wzniesiono z cegły w stylu neogotyckim

Anatolij Bachtin

Kościół w Tollmingkehmen

Jeden z najbardziej niezwykłych kościołów regionu, stanowiący część muzeum Kristijonasa Donelaitisa

Anatolij Bachtin

Kościół w Neu Argeningken

Dziwi was kształt kopuły wieży kościelnej w Nowokołchoznoje? W czasach niemieckich wyglądała niemal tak samo

Anatolij Bachtin

Kaplica św. Huberta

Wdzięczną drewnianą kaplicę przy cesarskim pałacu myśliwskim rozebrano po II wojnie światowej

Anatolij Bachtin

Kościół w Trappönen

Zbudowany na początku XX wieku, po II wojnie światowej nie był użytkowany. Do 1960 roku został rozebrany

Anatolij Bachtin

Kościół w Pillkallen

W czasie II wojny światowej kościół w Pillkallen również został zniszczony. Ruiny rozebrano po wojnie

Anatolij Bachtin

Kościół w Ragnecie

W 1945 roku kościół w Ragnecie nie ucierpiał, a w latach 50. zaczęto go przebudowywać na sklep meblowy i hotel robotniczy

Anatolij Bachtin

Kościół w Lasdehnen

Zbudowany w drugiej połowie XIX wieku na wysokim północnym brzegu Szeszupy, służy zgodnie z przeznaczeniem i zdobi miasto

Anatolij Bachtin

Kościół ewangelicki i kaplica katolicka w Stallupönen

Pierwszy rozebrano w latach 50., druga stoi nietknięta

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Kryszahnen

Przetrwał do naszych czasów. Stoi jakby w próżni – całą wieś wokół niego rozebrano na cegłę

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Friedrichsdorf

Nieuszkodzony w czasie II wojny światowej, nie był użytkowany i w latach powojennych stopniowo niszczał

Anatolij Bachtin

Kościoły w Groß Skaisgirren

Duży jest ewangelicki, miniaturowy gotycki – luterański

Anatolij Bachtin

Kościół w Karkeln

Rozebrano go w 1958 r. podczas powodzi, a jego kamienie posłużyły do wzmocnienia podmytej grobli

Anatolij Bachtin

Kościół w Kaukehmen

Charakterystyczny obiekt w północno-wschodniej części obwodu kaliningradzkiego. Restauracja trwa, ale powoli

Anatolij Bachtin

Kościół w Heinrichswalde

Po wojnie kościół, podobnie jak całe Heinrichswalde, był w doskonałym stanie. W budynku urządzono magazyn

Anatolij Bachtin

Kościół w Pokraken

Budowla nietypowa dla Prus. Udany przykład połączenia stylu neoromańskiego i neogotyckiego

Anatolij Bachtin

Kościół w Gawaiten

Po II wojnie światowej był nienaruszony i do lat 1976–77 służył jako magazyn, potem go rozebrano

Anatolij Bachtin

Kościół w Sodehnen

Do początku 2000 roku służył jako kołchozowa stołówka. Po pożarze w 2010 r. został całkowicie rozebrany

Anatolij Bachtin

Kościół w Wilhelmsbergu

Świątynia miała szachulcową wieżę z dwoma dzwonami i orłem w roli chorągiewki

Anatolij Bachtin

Kościół w Kleschowen

Dzwonnica stała osobno. Organy w połowie XVIII wieku kupiono w kościele na Tragheimie w Królewcu

Anatolij Bachtin

Kościół w Trempen

Być może los świątyni nie był szczęśliwy, ponieważ na jej budowę wybrano pogańskie „Pole umarłych”

Anatolij Bachtin

Kościół w Karpauen

Miejscowa parafia ukształtowała się pod koniec lat 40. XIX wieku, a własną świątynię zyskała dopiero w 1860 r.

Anatolij Bachtin

Kościół w Ballethen

Nawet niezbyt wyrazista budowla z początku XVII wieku byłaby warta uwagi, ale się nie zachowała

Anatolij Bachtin

Kościół w Niebudschen

Zbudowano go pod koniec XVII wieku. Dzwon na jego wieży uderzył po raz pierwszy dopiero sto lat później – w 1797 r.

Anatolij Bachtin

Kościół w Gerwischkehmen

Skromny otynkowany budynek z cegły, bez wieży, wzniesiono na początku XIX wieku na fundamencie z głazów narzutowych

Anatolij Bachtin

Kościół w Mallwischken

Ośmioboczny ceglany otynkowany budynek z drewnianą wieżą i galerią na dachu. Rozebrany w latach 50. XX wieku

Anatolij Bachtin

Kościół w Nemmersdorfie

Zbudowano go około 1569 roku z rozkazu księcia Albrechta, który zmarł na rok przed jego otwarciem

Anatolij Bachtin

Kościół w Walterkehmen

Gdyby w Olchowatce stał piękny kościół, podróżni jadący nad jezioro Wisztynieckie nie przejeżdżaliby przez nią tranzytem

Anatolij Bachtin

Kościół reformowany w Gumbinnen

Gminę założyli osadnicy z Francji, Szwajcarii, Nassau i Palatynatu. Zanim zbudowano kościół, modlono się w browarze

Anatolij Bachtin

Kościół w Ischdaggen

Smutna historia opuszczonej i niszczejącej wiejskiej świątyni

Anatolij Bachtin

Kościół katolicki w Gumbinnen

Zbudowany w 1930 roku, nie ucierpiał podczas drugiej wojny światowej, potem służył jako klub na terenie jednostki wojskowej

Anatolij Bachtin

Kościół Krzyża (Kreuzkirche) w Gumbinnen

Wieloboczna budowla z portalem wychodzącym na Schillerstraße. Na namiotowym dachu znajdowała się wieżyczka

Anatolij Bachtin

Kościół Altstadt w Gumbinnen

Wzniesiono go w 1720 roku z rozkazu Fryderyka Wilhelma I. W latach 1810–11 został umiejętnie nadbudowany i rozbudowany

Anatolij Bachtin

Kościół Salzburczyków w Gumbinnen

Salzburczycy osiedlili się tu w 1732 roku. W 1839 roku położono kamień węgielny. 15 października 1840 r. kościół został poświęcony

Anatolij Bachtin

Kościół w Sprindt

Świątynia wspólnoty osady, która wyrosła wokół majątku Sprindt, położonego na północ od Wystruci

Anatolij Bachtin

Kościół w Plibischken

Świątynia miała masywną wieżę z piękną iglicą, która w 1950 r. runęła i przebiła dach nawy

Anatolij Bachtin

Kościół w Georgenburgu

Sąsiad zamku o tej samej nazwie, położonego na północ od Wystrucia (Czerniachowska). Nie zachował się

Anatolij Bachtin

Kościół w Jodlauken

Po II wojnie światowej zbudowana w XVIII wieku świątynia zgodnie z miejscową „tradycją” służyła jako magazyn

Anatolij Bachtin

Kościół w Aulowönen

Kiedy kościołów jest wiele i nikt ich nie potrzebuje, jeden więcej, jeden mniej – kto zauważy? Ten rozwalono w latach 60. XX wieku

Anatolij Bachtin

Kościół w Neunischken

W latach powojennych budynek podzielono wewnątrz na dwie kondygnacje i przebudowano na wiejski dom kultury

Anatolij Bachtin

Kościół w Judtschen

Idealnie wpisałby się w zespół Muzeum Immanuela Kanta (Domu Pastora) w dzisiejszej Wiesiołowce

Anatolij Bachtin

Kościół w Didlacken

Zbudowany przez Francuza Pierre’a de la Cave’a, który w XVII wieku dosłużył się stanowiska komendanta i gubernatora Piławy

Anatolij Bachtin

Kościół w Pelleningken

Poświęcony w grudniu 1892 roku. Od lipca 1996 roku działa jako prawosławna cerkiew św. Jana Kronsztadzkiego

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Berschkallen

W pierwszej ćwierci XXI wieku przedstawiał żałosny widok. Cała nadzieja w „Strażnikach Ruin”

Anatolij Bachtin

Kościół reformowany w Wystruci

Po wojnie służył jako klub z parkietem tanecznym i jako sala gimnastyczna. W 1989 roku przekazano go Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej

Anatolij Bachtin

Kościół katolicki w Wystruci

Czynny kościół św. Brunona wzniesiono według projektu Friedricha Heitmanna na samym początku XX wieku

Anatolij Bachtin

Kościół Lutra w Wystruci

Jeden z architektonicznych symboli miasta, zdobiący je przez ponad 400 lat. Rozebrano go w 1975 roku.

Anatolij Bachtin

Kościół Melanchtona

Nazwany na cześć współpracownika Lutra, który po jego śmierci stanął na czele ruchu protestanckiego

Anatolij Bachtin

Kościół w Saalau

Choć po drugiej wojnie światowej stracił dzwonnicę, nadal niestrudzenie służy ludziom

Anatolij Bachtin

Kościół w Puschdorf

Zbudowany z kamieni polnych. Szachulcowa dzwonnica stała osobno

Anatolij Bachtin

Kościół w Grünheide

Eklektyzm najwyższej próby: budynek w stylu romańskim, nad którym wznosi się wieża z gotyckim hełmem

Anatolij Bachtin

Kościół w Norkitten

Dokładna kopia kościoła św. Jerzego w Dessau

Anatolij Bachtin

Kościół w Obelischken

Niezbyt wyrazisty, ale duży. Dziś majestatyczne ruiny w duchu niemieckiego romantyzmu

Anatolij Bachtin

Kościół w Schönwalde

Smutna historia dawnej osady, której los podzielił jej kościół

Anatolij Bachtin

Kościół w Friedenberg

Przetrwawszy wojnę i przetrzymawszy do połowy lat 90., świątynia zaczęła niszczeć. W 2010 r. przekazano ją Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Schönau

Jeden z najtrudniej dostępnych zabytków średniowiecznej architektury w regionie

Anatolij Bachtin

Kościół w Böttchersdorf

Ceglana budowla z głazami z czasów zakonnych. Mury i wieża zachowały się częściowo

Anatolij Bachtin

Kościół w Mulden

Zbudowany w latach 1806–1808 z kamienia polnego i cegły. Przetrwał wojnę, później służył jako magazyn

Anatolij Bachtin

Kościół w Schönbruch

Po wojnie miejscowość przecięła na pół granica. Kościół znalazł się po stronie radzieckiej. W 1974 r. go zburzono

Anatolij Bachtin

Kościół w Stockheim

Górną część jego wieży pięknie dzieliły smukłe blendy. Utracony w latach 70.

Anatolij Bachtin

Kościół w Allenau

Wysoka wieża z pięcioma rzędami blend i szczytami od wschodu i zachodu przy zakręcie drogi do Żeleznodorożnego

Anatolij Bachtin

Kościół w Auglitten

Ceglana budowla bez prezbiterium, od północy zakrystia ze sklepionym stropem, od zachodu wieża

Anatolij Bachtin

Kościół w Deutsch Wilten

Podczas jego przebudowy w XIX wieku częściowo wykorzystano mury z czasów zakonnych

Anatolij Bachtin

Kościół w Georgenau

Z czasów zakonnych pozostały mu tylko wieża z pięknym ostrołukowym portalem, cokół i część ściany wschodniej

Anatolij Bachtin

Kościół w Klein Gnie

Od 2000 roku świątynię wykorzystuje jako salę gimnastyczną szkoła w Mozyrze, znajdująca się po drugiej stronie drogi

Anatolij Bachtin

Kościół w Almenhausen

Założony w drugiej połowie XIV wieku, należał do ufundowanego w 1402 roku klasztoru augustianek

Anatolij Bachtin

Kościół w Klein Schönau

Jedna z najbardziej wyrazistych i malowniczych ruin regionu

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Engelau

Trudno liczyć na szczęśliwe, spokojne życie, jeśli wokół rozciąga się poligon wojskowy

Anatolij Bachtin

Kościół w Paterswalde

Dzięki wysiłkom miejscowych entuzjastów niszczejąca świątynia stała się znaczącym ośrodkiem kultury

Anatolij Bachtin

Kościół w Petersdorf

Po drugiej wojnie światowej dawny kościół długo stał opuszczony i popadł w zupełną ruinę

Anatolij Bachtin

Kościół w Grünhayn

Z wsi, której patronem był król pruski, i z jej kościoła nie został kamień na kamieniu

Anatolij Bachtin

Kościół w Goldbach

Ambonę wykonał dla niego w 1690 roku słynny snycerz i rzeźbiarz epoki baroku Christian Klodssey

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Ottenhagen

Rówieśnik zamku w Ragnecie, zbudowany u schyłku czasów zakonnych. Ucierpiał w 1945 roku i stopniowo popadał w ruinę

Anatolij Bachtin

Kościół w Löwenhagen

Sąsiad Friedrichstein. W jego przybudówce znajdował się bogato zdobiony sarkofag rodu Dönhoffów

Anatolij Bachtin

Kościół w Kremitten

Bardzo piękna świątynia, wzniesiona nad brzegiem Pregoły w czasach krzyżackich (XIV w.), przepadła całkowicie

Anatolij Bachtin

Kościół w Wehlau

Wojna przetoczyła się walcem przez centrum dawnego miasta, lecz ogromny kościół z woli Najwyższego ocalał

Anatolij Bachtin

Kościół w Starkenberg

Wiejska świątynia z czasów zakonnych w drugiej połowie XX wieku służyła jako magazyn, a potem została porzucona

Anatolij Bachtin

Kościół w Tapiau

Lovis Corinth, rodowity mieszkaniec Tapiau, podarował w 1910 roku kościołowi namalowany przez siebie tryptyk ołtarzowy „Golgota”

Anatolij Bachtin

Kościół w Alt Sussemilken

Nietypową dla Prus Wschodnich, obitą drewnem ceglaną budowlę spotkał niestety typowy los

Anatolij Bachtin

Kościół w Juwendt

Wojna go ominęła. Do 1951 roku był cały. Służył jako magazyn i warsztat produkcji sieci

Anatolij Bachtin

Kościół w Groß Schirrau

Nawet wybitne walory architektoniczne niczego nie przesądzały w latach powojennych

Anatolij Bachtin
Pokaż więcej