Herb
Kreuzburga.
Kreuzburg został założony w 1241 roku przez Ottona von Braunschweig jako zamek zakonu krzyżackiego w miejscu pruskiej twierdzy Witige. W 1243 roku spalili go zbuntowani Prusowie. W 1253 roku zamek odbudowano. W latach 1260–63, podczas drugiego powstania pruskiego, zamek był oblegany. Gdy oblężonym skończyły się zapasy żywności, próbowali opuścić zamek, ale ponieważ zjedli już także konie, Prusowie dogonili uciekinierów i wybili wszystkich z wyjątkiem dwóch rycerzy, którym udało się dotrzeć do Bałgi / Balga (Wiesiołoje). W 1273 roku zamek ponownie odbudowano, a w 1309 roku przebudowano go w kamieniu. W tym okresie Kreuzburg na krótko (1275–77) stał się siedzibą komturii i zamkiem wójta Natangii, wkrótce jednak siedzibę tę przeniesiono do Brandenburga / Brandenburg (Uszakowo). 31.01.1315 osada przy zamku Kreuzburg otrzymała od marszałka zakonu Henryka von Plotzke prawa miejskie chełmińskie.
W tym samym 1315 roku zbudowano w Kreuzburgu kościół. W 1402 roku otwarto szkołę.
W pierwszym roku wojny trzynastoletniej (1454–66) zamek zajęły oddziały Związku Pruskiego. Jednak już w 1455 roku zakon go odbił. Potem Kreuzburg był kilkakrotnie atakowany, miasto wielokrotnie łupiono i palono, ale samego zamku zwolennikom Związku Pruskiego nie udało się zdobyć. W II pokoju toruńskim zamek Kreuzburg wymieniono jako pozostający przy zakonie krzyżackim. Długi zakonu krzyżackiego, będące skutkiem II pokoju toruńskiego, zmusiły wielkiego mistrza Ludwika von Erlichshausen do zastawienia Kreuzburga za 2383 grzywny dowódcom oddziałów najemnych Anselmowi Tettau i Michaelowi Greusingowi. W 1497 roku wykupił go biskup Johannes z Riesenburga, a w 1505 roku właścicielem został jego następca Hiob von Dobeneck
W 1520 roku, w czasie wojny jeźdźców, Kreuzburg zaatakowali Polacy.
Po sekularyzacji zakonu zamek Kreuzburg przechodził z rąk do rąk, aż w 1565 roku książę Albrecht Brandenburski podarował go Paulowi Skalichowi, awanturnikowi i faworytowi księcia. Po jego ucieczce w 1566 roku zamek, pozbawiony należytej opieki, zaczął popadać w ruinę. Należał kolejno do kilku pruskich możnowładców: Caspara von Fasolt, Albrechta Truchsessa von Wetzhausen, Melchiora von Kreytzen, ale żaden z nich nie zatrzymał się w nim na długo. W 1585 roku Kreuzburg wykupiło państwo. W XVII–XVIII wieku Kreuzburg ostatecznie stał się prowincjonalnym miasteczkiem. 23.06.1771 w Kreuzburgu urodził się Leopold Ludwig Hermann von Boyen, pruski feldmarszałek, uczestnik wojen z Napoleonem.
W XVIII wieku w mieście były dwa młyny, tartak, kuźnia i folusz. Zamek intensywnie rozbierano na materiał budowlany. Pod koniec XVIII wieku pozostały z niego niewielkie resztki murów i fundamenty. W 1881 roku właściciel młyna w Kreuzburgu, Reichermann, zorganizował na zamku wykopaliska archeologiczne.
W 1908 roku poprowadzono linię kolejową Tharau – Kreuzburg / Tharau – Kreuzburg (Władimirowo – Sławskoje), a w mieście zbudowano na niej dworzec. Do 1939 roku Kreuzburg był zupełnie niewielkim miasteczkiem liczącym 2007 mieszkańców. Były w nim kościoły ewangelicki i nowoapostolski, sąd administracyjny i więzienie, poczta, dwie szkoły i dworzec. W mieście działały także młyny, tartak, cegielnia i mleczarnia.
Rankiem 8.02.1945 żołnierze 159. Dywizji Strzeleckiej opanowali wschodnią część Kreuzburga. Od północy na miasto nacierały siły 97. Dywizji Strzeleckiej 5. Armii. Do połowy dnia miasto zostało całkowicie zajęte przez oddziały Armii Czerwonej. W wyniku szturmu budynki miejskie i zamek doznały poważnych zniszczeń.
We wrześniu 1946 roku w Kreuzburgu mieszkało 250 Niemców, w lipcu 1947 — 305 Niemców, a w październiku 1947 roku pozostało ich zaledwie 20.
17.11.1947 Kreuzburg utracił prawa miejskie i został podzielony na dwie osady — Jenino (główna część) i Sławskoje (część północna w rejonie dworca). Początkowo osada weszła w skład Oktiabrskiej rady wiejskiej. Od 1954 roku — w Puszkińskiej radzie wiejskiej. W 1955 roku w Sławskoje było 13 gospodarstw. Do 1963 roku liczba gospodarstw w Sławskoje zmniejszyła się do 12, w Jenino było 35 domów. W 1965 roku Jenino przyłączono do osady Sławskoje, przy czym północna część dawnego Kreuzburga przy dworcu kolejowym stała się samodzielną osadą Sadowoje. Do 1975 roku Sławskoje stało się ośrodkiem Puszkińskiej rady wiejskiej. Do 1984 roku całkowicie rozebrano linię kolejową do osady Sławskoje. W 2018 roku w osadzie jest punkt medyczny i działa przedsiębiorstwo transportu samochodowego.
Zabytki: resztki murów i wałów zamku Kreuzburg, pomnik poległych w I wojnie światowej (1920), budynek sądu, zbiorowa mogiła żołnierzy radzieckich (pomnik z 1953 roku, 2467 żołnierzy).
Liczba ludności: 1740 – 988, 1782 – 1018, 1802 – 1511, 1810 – 1154, 1816 – 1303, 1821 – 1351, 1831 – 1678, 1846 – 1783, 1858 – 1932, 1864 – 2181, 1875 – 2004, 1880 – 2002, 1885 – 1976, 1895 – 1895, 1905 – 1848, 1910 – 1726, 1933 – 1802, 1939 – 2007, 1946 – 417, 1947 – 353, 1984 – 190, 2002 – 310 mieszkańców.
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
