/ Korniewo – Zinten

Korniewo (Zinten)

Korniewo (Zinten)

Korniewo (niem. Zinten), osiedle w okręgu miejskim Bagrationowsk (do 2017 r. w rejonie bagrationowskim, okręgu wiejskim Pograniczny, do 2008 r. ośrodek okręgu wiejskiego Korniewo) nad rzekami Korniewka (Stradick) i Wisznia (Eisenwasser). Współrzędne osiedla: 54°26'48'' szer. pn. 20°17'34'' dł. wsch. Rok założenia — 1290. Ludność — 1912 mieszkańców (2010).

Herb Zinten

Herb

Zinten


Za rok założenia Zinten uważa się 1290, kiedy pruskiemu nobilowi Sulence wydano przywilej na osiem łanów (Hufen) ziemi nad rzeką Porrn (zapewne Korniewka) i jeden łan nad rzeką Eyszenwasser (Wisznia) między osadami Marawnen (Michajłowskoje) i Clingbeke. Data ta jest dość umowna, ponieważ tekst oryginalnego dokumentu przytoczono jedynie w potwierdzeniu przywileju z 1494 roku. W 1313 roku Zinten otrzymało prawa miejskie. Przywilej ten się nie zachował, ale prawa miejskie Zinten potwierdza dokument z 13.07.1341, w którym wspomniany jest także pastor Matthias, co świadczy o tym, że w mieście istniały już gmina i kościół. Od 1343 r. wzmiankowany jest urząd kameralny (Kammeramt) Zinten. 19.11.1352 wielki mistrz nadał Zinten przywilej na prawie chełmińskim, a wraz z nim prawo do pieczęci, której wizerunek w postaci dwóch skrzyżowanych wież stał się podstawą herbu Zinten. Początkowo w Zinten były 52 gospodarstwa. Z polecenia wielkiego mistrza Winricha von Kniprode w latach 1360–63 wzniesiono mury i umocnienia miejskie.


Zimowa droga do Zinten

W 1414 roku Zinten zostało napadnięte przez Polaków i spalone. Jak podaje kronika, zabito 27 mieszczan, uprowadzono w niewolę 10 młodzieńców, a kobiety zhańbiono w samym kościele.

Klucz do kościoła w Zinten


W 1417 roku w mieście zbudowano młyn wodny. Przed wojną trzynastoletnią Zinten występowało zarówno po stronie zakonu krzyżackiego, jak i po stronie Związku Pruskiego: w 1440 r. jako jedno z pierwszych przystąpiło do Związku Pruskiego, w 1454 roku złożyło przysięgę królowi polskiemu, ale w 1455 roku (według innych danych w 1454) ostatecznie przeszło na stronę Zakonu, w wyniku czego było atakowane przez Polaków i wojska Związku Pruskiego. W 1447 roku miasto składało się z 48 gospodarstw położonych na 67 łanach ziemi.

W 1480 roku przekazano je Anselmowi i Hansowi von Tettau jako zapłatę za służbę wojskową. W 1496 r. przeszło na własność biskupa pomezańskiego Johanna. W 1520 roku zostało napadnięte przez Polaków, zdobyte, spalone i zniszczone. Na mocy traktatu krakowskiego w 1525 r. Zinten przeszło jako lenno dziedziczne na księcia Albrechta Brandenburskiego.

Od 1526 roku, gdy edyktem biskupa warmińskiego Mauritiusa Ferbera zakazano protestantom nieprzerwanego przebywania w Polsce dłużej niż rok, Zinten stało się tym zagranicznym miastem, do którego protestanci przyjeżdżali na kilka dni, aby przerwać okres pobytu w Polsce. Stąd wzięło się rozpowszechnione w Prusach Wschodnich powiedzenie „cudzoziemiec z Zinten”. Oznaczało ono człowieka podającego się za kogoś, kim nie jest. Według innej wersji powiedzenie powstało po zdarzeniu, gdy na rynku w Zinten dwaj studenci udawali cudzoziemców, rozmawiając w wymyślonym przez siebie języku, a potem okazało się, że byli to po prostu ci sami protestanci, którzy przybyli na pewien czas z Polski.

W 1533 roku młynarz Hans Mattern zbudował obok młyna tartak. W 1548 r. po raz pierwszy wzmiankowany jest w Zinten duchowny pełniący obowiązki nauczyciela, co świadczy o powstaniu w Zinten szkoły.


Bahnhofstraße

Silne pożary szalały w mieście w latach 1593 i 1625. W 1628 roku, podczas wojny polsko-szwedzkiej (1626–29), Zinten zajęli Szwedzi.

Plan Zinten


W 1629 roku w Zinten wybuchł kolejny pożar. Następny garnizon szwedzki stacjonował tu w latach 1656–60, podczas wojny północnej (1655–60). W 1693 r. w mieście wybuchł bunt czeladników sukienniczych. W 1716 roku Zinten ponownie przeżyło wielki pożar, który zniszczył miasto. Pożar i zniszczenia były tak dotkliwe, że pod koniec XVIII w. okazało się, iż w Zinten nie mieszka ani jedna rodzina spośród tych, które żyły tu przed 1716 rokiem.

W 1741 roku przebudowano kościół w Zinten. W 1746 r. w mieście wybuchł kolejny pożar. W 1751 roku młyn w Zinten przeszedł w ręce prywatne. W 1756 roku w kościele w Zinten zamontowano organy. W czasie wojny siedmioletniej, w latach 1758–62, w Zinten stacjonowały szwadrony i sztab kargopolskiego pułku kirasjerów. W 1781 r. do kościoła w Zinten dobudowano wieżę zachodnią.

W latach 1807–08, po klęsce Prus w wojnie z Napoleonem, w Zinten stacjonował garnizon francuski.

W 1818 roku Zinten ogłoszono miastem otwartym i stało się ono siedzibą powiatu (Landkreis) o tej samej nazwie, ale już w 1819 roku weszło w skład powiatu Heiligenbeil. Ponieważ bram miejskich już nie zamykano, rozebrano Bramę Środkową (Mitteltor), Górną (Obertor), Dolną, czyli Młyńską (Mühlentor); jedynie Brama Garncarska (Töpfertor), w której urządzono więzienie miejskie, przetrwała do 1847 r.

W 1831 roku w Zinten wybuchła epidemia cholery.

W 1837 r. szwajcarski osadnik Rudolf Kindelmann zbudował nad rzeką Stradick (Korniewka) pierwsze niewielkie przedsiębiorstwo przemysłowe w mieście, z młotem mechanicznym. Później w jego miejscu znajdował się młyn „Rudolfshammer” (54°25'41'' szer. pn. 20°18'09'' dł. wsch.). W 1885 roku przez Zinten przeprowadzono linię kolejową Königsberg – Allenstein (Olsztyn, Polska). 1.07.1898 otwarto linię kolejową Königsberg – Zinten – Heilsberg (Lidzbark Warmiński, Polska).


Rynek w Zinten

W 1902 r. obok młyna zbudowano elektrownię wytwarzającą energię na potrzeby miasta. W tym samym roku zaczęła ukazywać się pierwsza gazeta w Zinten — tygodniowy biuletyn informacyjny.

Na przełomie XIX i XX w. miasto znów płonęło. W 1898 roku spłonęły domy we wschodniej części miasta. W 1901 roku spłonął już zachód Zinten. W 1904 r. wypaliła się strona północna, a w 1913 roku — południowa. W rezultacie ze średniowiecznego wyglądu miasta nie pozostało praktycznie nic. W 1914 roku zbudowano w mieście wieżę ciśnień, która zachowała się do naszych czasów.

Od początku XX w. Zinten dzięki staraniom burmistrzów Hugo Holtzmanna (1890–1911) i Karla Ruprechta (1931–34) rozwijało się jako uzdrowisko. Oficjalnie uzdrowisko otwarto 31 lipca 1933 roku, jednak sama działalność rozpoczęła się w 1896 roku, gdy zegarmistrz Johann Weist zbudował w miejskim lesie mały domek gościnny, który stał się bardzo popularny.


Pierwsza wersja Waldschloss w Zinten

05.11.1902 magistrat polecił postawić duży dom, zbudowany przez mistrza G. Pauliego i nazwany „Waldschloß” (na zdjęciu powyżej). Przez miejski las poprowadzono ścieżki, ustawiono ławki i urządzono place zabaw. 09.08.1913, podczas obchodów 600-lecia Zinten, dom gościnny spłonął. Wkrótce zbudowano nowy, z 26 pokojami i 40 miejscami noclegowymi (na zdjęciu poniżej).

Druga wersja Waldschloss w Zinten


W latach 1932–33 staraniem entuzjastów zbudowano leśny basen. Od 1936 roku w lesie pod Zinten działała 500-metrowa kolejka linowa. Latem nad brzegami rzeki Stradick (Korniewka) urządzano plaże, zimą zaś lodowisko o powierzchni 4000 m². Obok „Waldschloss” zbudowano zamek Domerau i urządzono otwartą strzelnicę.

W 1931 roku w mieście było 360 domów mieszkalnych i 959 budynków gospodarczych. 01.04.1937 do gminy miejskiej włączono wieś Klein Klingbeck (54°27'32'' szer. pn. 20°18'47'' dł. wsch.), należącą wcześniej do gminy wiejskiej Klaussitten (Miczurino, część).

Przed II wojną światową w Zinten działały: elektrownia, stacja wodociągowa, mleczarnia, fabryka mydła, zakład wyrobów cementowych, cegielnia, tartak, rzeźnia, młyn, szkoły, wyższa szkoła żeńska, powiatowy sierociniec, dom starców, stadion, młodzieżowe schronisko turystyczne, dwa banki, kasa oszczędności, drukarnia miejska, urząd pocztowy i dwa hotele; stacjonował tu garnizon wojskowy.

Centrum Zinten z lotu ptaka


Podczas operacji wschodniopruskiej Zinten osłaniało odwrót armii niemieckiej ku zalewowi Frisches Haff (Kaliningradzkiemu, pol. Wiślanemu). Garnizon miasta składał się z resztek 23., 547. i 170. dywizji piechoty. 09.02.1945 pod miasto dotarły oddziały 28. Armii oraz 65. i 128. Korpus Strzelców 5. Armii Armii Czerwonej. W nocy dwa pułki 352. Dywizji Strzelców zaatakowały i wzięły szturmem „Waldschloss”, zostały jednak zatrzymane, częściowo okrążone i zmuszone do przejścia do obrony. Na północnym wschodzie oddziały 173. Dywizji Strzelców zostały zatrzymane przy młynie. 18.02.1945 rozpoczął się szturm siłami 5. Armii i 28. Armii: na część północną nacierała 54. Dywizja Strzelców Gwardii, na południową — 36. Korpus Strzelców. Walki 18–19.02.1945 nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Do uderzenia z obejściem miasta wydzielono 96. Dywizję Strzelców 28. Armii. 20.02.1945 rozpoczęło się nowe natarcie, zatrzymane przez niemiecki kontratak. Dopiero 21.02.1945 sytuacja się odwróciła i rano 221. Pułk Strzelców opanował młyn, a 307. Pułk Strzelców wdarł się na stację. Następnie do południa 221. Pułk Strzelców przebił się do centrum miasta, a resztki oddziałów niemieckich wycofały się z niego do lasu. W wyniku działań wojennych miasto mocno ucierpiało; w centrum ocalało ok. 30 budynków. W pierwszych latach powojennych centrum miasta rozebrano na materiały budowlane i opał. Pierwszymi radzieckimi mieszkańcami Zinten byli wojskowi, którzy urządzili tu osiedle wojskowe. W mieście pojawiły się komendantura i strażnica graniczna. Zachował się młyn, nadający się do użytku po remoncie. W październiku 1946 r. wzmiankowane są kołchoz im. Kujbyszewa i cegielnia. Przed oficjalną zmianą nazwy Zinten miało kilka nieoficjalnych nazw (Bagramiansk, Szaumian, Pograniczny). W kompleksie koszar ulokowano czołgi 1. Insterburskiego Korpusu Pancernego Orderu Czerwonego Sztandaru (od 10.06.1945 — 1. Insterburska Dywizja Pancerna Orderu Czerwonego Sztandaru).


Wieża ciśnień w Zinten

17.06.1947 Zinten przemianowano na osiedle Korniewo.

Ruiny młyna w ZintenRuiny młyna w Zinten.


Wtedy też utworzono sielsowiet korniewski w rejonie ładuszkińskim. Do października 1947 r. w osiedlu mieszkało 315 osób, w tym 17 Niemców. W latach 1950–57 osiedle stało się częścią kołchozu im. M.I. Kalinina. Od 1958 roku — osiedle centralne kołchozu „Korniewskij”. W 1972 roku w osiedlu było 88 domów. Pod koniec lat 90. 1. Dywizja Pancerna została rozformowana i opuściła koszary.


Zabytki: ruiny kościoła (XIV–XVIII w.), memoriał na zbiorowej mogile żołnierzy radzieckich (6700 osób, 1980), zbiorowa mogiła żołnierzy radzieckich (1659 osób, pomnik 1952), park, wieża ciśnień (1914), młyn wodny, znak pamiątkowy w miejscu pochówku żołnierzy Armii Czerwonej (54°26'15'' szer. pn. 20°18'19'' dł. wsch., 32 żołnierzy przeniesiono w 2005 r. do Miedwiediewki), most drogowy na rzece Korniewka, leśny basen (1932-33, 54°26'31'' szer. pn. 20°18'12'' dł. wsch.), kompleks koszar.

Liczba ludności: 1861 – 3138, 1867 – 3177, 1875 – 3201, 1880 – 3226, 1890 – 3360, 1905 – 3488, 1910 – 3382, 1925 – 3549, 1930 – 2800, 1933 – 3955, 1939 – 5800, 1946 – 234, 1947 – 315, 1984 – 690, 2002 – 1870 mieszkańców.



Zdjęcia na stronie: Bildarchiv Ostpreußen, bildarchiv-ostpreussen.de, Michaił Ogorodnikow


Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.