Herb
Ragnety
Do 1277 roku (lub według innych danych do 1275) w pobliżu dzisiejszego miasta Niemen znajdowała się pruska (skalowska) twierdza Raganita. W tymże roku odbyła się wyprawa wójta Sambii Dietricha von Liedelau / Liedelau, który na statkach przepłynął od ujścia Memela do Raganity. Twierdzę zaatakował oddział zakonny. W wyniku kilku szturmów załoga twierdzy została wybita, a mieszkańcy wzięci do niewoli. W trakcie tej lub następnej (1279) ekspedycji zniszczono także sąsiednią skalowską twierdzę Ramige (Rambynas).
Gdy w 1283 roku opór Prusów został stłumiony, pojawiła się konieczność obrony zajętych już terytoriów przed Żmudzinami; snuto też plany dalszej ekspansji na Litwę. Wymagało to punktów oparcia nad rzeką Memel (Niemen). Jednym z nich stał się zamek zakonny Landeshut, założony w 1289 roku na wałach zniszczonej Raganity.
Za założyciela zamku uważa się mianowanego w 1288 roku mistrzem krajowym Prus brata zakonnego Meinharda von Querfurt / Querfurt (zm. 1299). Z czasem zamek zaczęto nazywać dawną nazwą Raganita, która stopniowo (do 1326 roku) przekształciła się w Ragnit.
Przypuszcza się, że był to zamek o wymiarach 109x50 m, wznoszący się nad Memelem i mający kilka odrębnych przedzamczy. Ze względu na strategiczne znaczenie zamku umieszczono w nim silną załogę złożoną z 40 braci zakonnych i 100 knechtów pod dowództwem pierwszego komtura zamku, Bertholda von Brühaven / Bruehaven. Komturię przeniesiono tu w 1289 roku z Labiawy / Labiau (Polessk), ponieważ ta nieco straciła swoje znaczenie militarne. W sąsiedztwie Ragnety wzniesiono inny zamek zakonny — Schalauerburg.
Ragneta. Rycina Krzysztofa Hartknocha, XVII wiek.
Już w 1290 roku odbył się pierwszy wypad oddziału zakonnego z zamku Ragneta na ziemie litewskie, który zakończył się niepowodzeniem — oddział został zwabiony w zasadzkę i wybity. W 1295 roku to oddziały litewskie dwukrotnie napadały na Ragnetę; za każdym razem nie zdołały zdobyć zamku, ale spustoszyły podgrodzia i przedzamcza Ragnety i Schalauerburga.
Widok na miasto i zamek Ragneta. Litografia nieznanego autora, 1850.
Kolejny duży napad Żmudzinów na Ragnetę nastąpił w 1315 roku. Załoga zakonna w porę dostrzegła napastników, przygotowała się do obrony i odparła szturm. Przed Bożym Narodzeniem 1355 roku zamek Ragneta został poważnie uszkodzony przez pożar. Zimą 1356 roku go odbudowano, ale między Wielkanocą a Zielonymi Świątkami wybuchł w nim kolejny pożar. Aby umocnić teren przygraniczny, Krzyżacy wznieśli na wsparcie Ragnety zamki Wenkischken / Wenkischken i Splitter / Splitter (Sowieck, część), a także odbudowali spalony wcześniej Schalauerburg. Ale już w 1365 roku wszystkie zostały zdobyte i spalone przez Litwinów.
W tych warunkach rola Ragnety jedynie rosła. Wiadomo, że już od 2. połowy XIV wieku zamek Ragneta był wyposażony w broń palną. I tak w inwentarzu z 04.12.1379 wymieniono siedem dział, w inwentarzu z 19.11.1392 — dwa duże i trzy małe działa oraz 15 hakownic, a w inwentarzu z 01.05.1396 — sześć dział i 14 hakownic.
Pod koniec XIV wieku, w obliczu rosnącego nacisku ze strony Litwy, postanowiono gruntownie przebudować zamek Ragneta i przenieść go w nowe miejsce, ponieważ stare, choć bardzo dogodne, było zbyt małe dla budowli o większych rozmiarach. Oznaczało to w istocie budowę nowego zamku.
Przy budowie pracowało 30 mistrzów pod ogólnym kierownictwem architekta Nikolausa Fellensteina / Fellenstein z Koblencji, znanego także z zamków w Tylży / Tilsit (Sowieck) i Bytowie / Bütow (Bytów, Polska). W dokumentach podaje się również, że w 1403 roku przy wznoszeniu Ragnety uczestniczyli mistrzowie z Danzig / Danzig (Gdańsk, Polska), Elbing / Elbing (Elbląg, Polska), Bałgi / Balga (Wiesiołoje), Marienburga / Marienburg (Malbork, Polska) oraz z Pomorza. Z samej tylko Sambii skierowano do prac ok. 1200 osób. Budowa zamku stała się wydarzeniem na skalę państwową, materiały budowlane dostarczano z różnych regionów państwa zakonnego. Do 1397 roku ukończono fundamenty i piwnice, rozpoczęto wznoszenie murów, które zakończono do lata 1402 roku. W tym samym roku wykonano więźbę dachową i pokrycie dachu. Do 1402 roku dostarczono też na budowę 2,3 t szkła białego i jeszcze 0,2 t szkła kolorowego, rozpoczęły się prace wykończeniowe. W 1403 roku zamek był już zamieszkany, jednak dalsze prace budowlane trwały do 1409 roku: w 1404 roku wykonano fosę, groblę i staw zamkowy, w latach 1404–05 — tymczasowe gdanisko, do 1405 roku zakończono prace w samym zamku. W 1406 roku zbudowano przedzamcze, ganek obronny i wieżę. W latach 1407–08 skrzydło zachodnie ozdobiono malowanymi herbami. W 1409 roku do zamku przybył wielki mistrz Ulrich von Jungingen / Jungingen (1360–1410), w którego obecności zamek Ragneta został poświęcony. Według inwentarza z 1407 roku w zamku było 11 dział, 18 hakownic, 248 kusz. Klęska wojsk zakonnych w bitwie pod Grunwaldem 15.07.1410 nie pozwoliła zrealizować zaplanowanej budowy stałego gdaniska. Podczas inspekcji w 1420 roku odnotowano już niezadowalający stan tymczasowego gdaniska.
Panorama Ragnety z widokiem na zamek.
W czasie wojny trzynastoletniej (1454–66) zamek Ragneta zajęli zwolennicy Związku Pruskiego; w 1455 roku wojska zakonne go odbiły. Około 1517 roku w osadzie przy zamku Ragneta, która otrzymała tę samą nazwę, zbudowano pierwszy kościół.
Widok na zamek Ragneta i Rynek z lotu ptaka.
Po sekularyzacji zakonu w 1525 roku dawne komturie stały się urzędami głównymi (Hauptamt, „głównymi amtami”). Utworzono też urząd główny Ragneta, w którego skład weszły zwykłe amty (czyli Schulzenamty), zarządzające włościami z wsiami gminnymi, oraz amty domenalne (od 1722 roku), zarządzające królewskimi posiadłościami (domenami) oddawanymi w dzierżawę. W zamku Ragneta mieściła się odtąd siedziba naczelnika urzędu głównego i różne urzędy administracyjne.
W 1548 roku, w związku z tym, że zakonne umocnienia beznadziejnie się zestarzały, postanowiono wznieść wokół zamku od północy, południa i wschodu umocnienia z wałów i bastionów, ale najwyraźniej zamiarów tych nigdy nie zrealizowano. W 1648 roku w zamku rozebrano zniszczone zabudowania.
W latach 1709–11 przez Ragnetę, jak i przez całe Prusy, przeszła kolejna epidemia dżumy, znacznie zmniejszając liczbę jej mieszkańców. Podjęte przez króla Fryderyka Wilhelma I działania na rzecz sprowadzenia do regionu osadników dla uzupełnienia strat wśród ludności zakończyły się w 1722 roku nadaniem Ragnecie praw miejskich.
W 1723 roku rozebrano mur obronny przy zamku. Architekt nadworny Joachim Ludwig Schultheiß von Unfriedt / Unfriedt opracował projekt zabudowy centrum nowego miasta. Wtedy też, za Fryderyka Wilhelma I, miasto otoczono palisadą.
Pierwszy kościół w Ragnecie spłonął podczas ofensywy armii rosyjskiej w 1757 roku, w czasie wojny siedmioletniej (1756–63). Nowy kościół zbudowano w 1772 roku w tym samym miejscu.
Po 1800 roku zamek Ragneta zaczęto wykorzystywać jako więzienie, co pociągnęło za sobą znaczną przebudowę średniowiecznych pomieszczeń. W czasie wojny czwartej koalicji (w historiografii radzieckiej i rosyjskiej — wojna rosyjsko-prusko-francuska) w 1807 roku w Ragnecie wybuchł wielki pożar. A tuż po nim — kolejna epidemia dżumy, która pochłonęła życie 260 osób.
Od 1818 roku Ragneta była ośrodkiem utworzonego powiatu (Kreis) o tej samej nazwie. W nocy z 2 na 3 sierpnia 1828 roku w zamku Ragneta wybuchł wielki pożar, w wyniku którego zamek całkowicie spłonął. Do 1840 roku zamek odbudowano, a w jego pomieszczeniach umieszczono teraz sąd miejski i powiatowy oraz więzienie. W 1849 roku do tych instytucji doszedł trybunał wojskowy, a w 1879 roku — sąd administracyjny.
Kościół w Ragnecie na pocztówce miejscowego wydawnictwa B.Quednau.
W 1871 roku gmina miejska Ragneta obejmowała oprócz miasta jeszcze 14 miejscowości i przedmieść, w których było 212 domów mieszkalnych. W 1892 roku przez Ragnetę przeprowadzono linię kolejową Tylża – Stallupönen / Tilsit – Stallupönen (Sowieck – Niestierow), na której w mieście zbudowano dworzec.
Dworce w Ragnecie na pocztówce miejscowego wydawnictwa W.Segadlo.
W 1912 roku założono przedsiębiorstwo celulozowo-papiernicze Zellstofffabrik Ragnit AG. Podstawą gospodarki Ragnety stały się obróbka drewna i przemysł celulozowo-papierniczy. Na początku XX wieku dzieci uczyły się w szkole średniej i w prywatnej szkole dla chłopców. Działały seminarium doskonalenia nauczycieli i rolnicza szkoła zimowa. W mieście mieściły się także starostwo powiatowe, sąd, poczta, oddział urzędu celnego. Dni targowe odbywały się w środy i soboty.
16.08.1922 Ragneta utraciła status ośrodka powiatu, ponieważ powiat Ragnit połączono z powiatem Tilsit (Sowieck) w jeden powiat Tilsit-Ragnit, którego ośrodkiem została Tylża.
30.09.1928 do gminy miejskiej Ragneta włączono zlikwidowany obszar dworski Althof-Ragnit / Althof Ragnit (Miczurinskoje), obejmujący sam majątek Althof-Ragnit i folwark Althof-Krakonischken / Althof-Krakonischken (od 1936 roku Althof / Althof, 55°03'54'' N 22°01'58'' E). 01.01.1931 w skład Ragnety weszła także gmina wiejska Dorlauken / Dorlauken (od 1938 roku Dorfelde / Dorfelde, 55°00'55'' N 22°03'09'' E). W rezultacie w 1931 roku gmina miejska Ragneta obejmowała łącznie 11 miejscowości i przedmieść: miasto Ragnetę, Althof-Krakonischken, Althof-Ragnit (Miczurinskoje), Bernhardshof (Niemen, część), Glossinehlen / Glossinehlen (od 1938 roku Glossen / Glossen, 55°05'02'' N 21°59'57'' E), Hagelsberg (Niemen, część), Dorlauken, Fabiansruh (Niemen, część), Heilsberg (ogrody działkowe „Woschod”), Lehrhof-Ragnit (Niemen, część), Lerchenberg / Lerchenberg (55°00'53'' N 22°02'24'' E). Gmina liczyła 421 domów mieszkalnych i 1810 budynków gospodarczych. W mieście działały zakłady celulozowo-papiernicze, cegielnia i gazownia, fabryka sklejki i fabryka maszyn, browar. Działał port rzeczny na Memelu, przez który transportowano zboże i inne ładunki.
Rynek w Ragnecie.
W toku rozpoczętej 13.01.1945 operacji wschodniopruskiej Armii Czerwonej Ragneta znalazła się w pasie natarcia na kierunku tylżyckim. Wehrmacht opuścił miasto bez zaciętych walk. Rankiem 18.01.1945 do miasta weszli żołnierze 263. Dywizji Strzeleckiej (płk K.G. Czerepanow) 54. Korpusu Strzeleckiego 43. Armii.
Przystań w Ragnecie. Widok z przeciwległego brzegu rzeki Memel (Niemen).
Choć Ragnetę zdobyto przy minimalnych zniszczeniach, powojenny stan jej obiektów przemysłowych był niezadowalający. Przedsiębiorstwa miasta zostały unieruchomione, a główne wyposażenie zdemontowane i wywiezione. Wznawianie pracy ragneckich zakładów odbywało się etapami, w miarę odbudowy hal produkcyjnych. Już w 1945 roku udało się uruchomić zakład spirytusu posiarczynowego, który w przyszłości wszedł w skład Niemeńskiego Kombinatu Celulozowo-Papierniczego. Do odbudowy przemysłu celulozowo-papierniczego miasta przybyli specjaliści z Kujbyszewa oraz z obwodów moskiewskiego, woroneskiego i penzeńskiego. Sam Niemeński KCP (wtedy jeszcze Ragnecki) powołano 11.05.1945. Po roku wyprodukował pierwszą partię gotowych wyrobów. Wtedy też, w 1946 roku, odbudowano główne linie wysokiego napięcia, uruchomiono przepompownię, dzięki czemu ludność i przedsiębiorstwa miasta otrzymały centralne zaopatrzenie w wodę. W październiku przy KCP utworzono szkołę przyzakładową (FZO), która zaczęła kształcić pracowników dla kombinatu.
17.06.1947 Ragnetę przemianowano na miasto Niemen, które weszło w skład rejonu sowieckiego. 25.07.1947 Niemen otrzymał status miasta podległego władzom obwodu i stał się ośrodkiem rejonu sowieckiego (04.04.1958 przemianowanego na rejon niemeński).
W 1947 roku oprócz KCP, który stał się przedsiębiorstwem miastotwórczym, w Niemnie działały także miejski punkt opałowy, miejski kombinat przemysłowy, miejskie przedsiębiorstwo gospodarki komunalnej, spółdzielnie rzemieślnicze „Wpieriod” i „30 let Oktiabria”. W 1948 roku przy KCP zaczęło działać zakładowe przedszkole na 30 miejsc. W tym samym roku zaczęła ukazywać się gazeta rejonowa „Leniniec”, ruszyły fabryka mebli i miejski kombinat spożywczy. W 1948 roku w Niemnie działało 13 sklepów spożywczych, dwa sklepy z towarami przemysłowymi, pięć piekarni, trzy stołówki, siedem barów, dwie herbaciarnie. W 1949 roku rozpoczął działalność Niemeński Kombinat Piekarniczy.
Widok na rzekę Memel (Niemen) i Ragnetę z Tussainen.
W dworze Tussainen początkowo mieszkały rodziny radzieckie, ale po 1948 roku budynek dworu z nieznanych przyczyn wysadzono w powietrze.
Otwarcie „Serowarni regionu Tilsit-Ragnit”, 1 października 2016 roku.
Rozwijała się też sieć placówek oświatowych i kulturalnych. W 1948 roku w mieście działały szkoła podstawowa i średnia, a już w 1949 roku otwarto dodatkowo szkołę dla młodzieży pracującej i jeszcze jedną szkołę podstawową. W 1948 roku w Niemnie działała biblioteka, a w 1949 roku otwarto kino „Rodina”. W 1951 roku zaczął działać klub Niemeńskiego KCP. W 1949 roku uruchomiono pociąg Niemen–Sowieck, a w 1950 roku na trasę między miastami wyjechały także taksówki zbiorowe. 05.07.1950 Tussainen przemianowano na osiedle Czapajewo; w skład miasta Niemen wejdzie ono dopiero około 1972 roku. Do 1955 roku placówki medyczne obejmowały szpital na 100 łóżek, przychodnię zakładową na 25 miejsc, poradnię dla kobiet i trzy punkty felczerskie. Zaczął działać pierwszy żłobek na 60 miejsc.
W 1957 roku pracownicy Politechniki Kowieńskiej wykonali szczegółową dokumentację fotograficzną ruin zamku Ragneta.
W 1963 roku uruchomiono nowe przedsiębiorstwo drzewne — późniejszy Niemeński Zakład Konstrukcji Budowlanych. W latach 60. w pełni rozwiązano kwestię opieki zdrowotnej: miasto zyskało trzy placówki szpitalne na 170 miejsc. Działały dwa żłobki na 160 miejsc i dwa przedszkola. W Niemnie były wówczas dwa sklepy z pieczywem, sklep mleczny, sklep z produktami rolnymi, pasmanteria, sklep z artykułami szkolnymi, komis i wypożyczalnia. W 1962 roku terytorium rejonu niemeńskiego podzielono między rejony sławski i krasnoznamieński, ale już w 1965 roku rejon niemeński odtworzono, a miastu przywrócono status ośrodka rejonu. W latach 60. w Niemnie powstały dziecięca szkoła muzyczna i kombinat usług bytowych.
Hotel i restauracja Deutsches Haus przy ulicy Polskiej (obecnie ul. Pobiedy).
W latach 70. Niemeński KCP był dostawcą wysokiej jakości celulozy i papieru, a jego wyroby sprzedawano w całym ZSRR.
Biuro zamku i serowarni przy ulicy Pobiedy (dawniej Polskiej).
Samo miasto stało się wyraźnie atrakcyjniejsze do życia: w sferze edukacji działały szkoła średnia, ośmioletnia, wieczorowa i dziecięca szkoła muzyczna, cztery przedszkola, dom kultury, klub KCP, kino „Rodina”, trzy biblioteki, dom pioniera, dwa domy towarowe („Nieman” i „Niewa”), duża księgarnia, kawiarnia „Aist”, restauracja, łaźnia, stadion.
W 1976 roku w zamku Ragneta kręcono film „Dwadzieścia dni bez wojny”, podczas którego zdjęć wysadzono jedną z wewnętrznych ścian zamku. W 1977 roku w Niemnie kręcono inny film — „Żołnierz i słoń”, ale tym razem dziedzictwu historycznemu nie wyrządzono szkód. Warto odnotować, że według publikacji w 1979 roku w Niemnie mieszkała najstarsza mieszkanka obwodu, N.P. Łomakina, która skończyła wtedy 125 lat (fakt ten wydaje się bardzo wątpliwy). W latach 80. w mieście pojawiły się zakład krawiecki, Dom Usług, dwie nowe kawiarnie, punkt naprawy telewizorów, agencja transportowa. Działało 14 sklepów spożywczych i siedem z towarami przemysłowymi, otwarto redakcję radiową.
Życie w Niemnie, jak i w całym kraju, gwałtownie się zmieniło wraz z początkiem „pierestrojki” i przejściem do gospodarki rynkowej. W 1992 roku rozwiązano Niemeński Miejski Handel, a wszystkie należące do niego punkty handlowe sprywatyzowano.
W 1993 roku spółkami akcyjnymi stały się KCP, zakład konstrukcji budowlanych i piekarnia. Otwierały się i zamykały liczne spółdzielnie, które istniały od 2 do 14 lat. Spośród pozytywnych zmian można wymienić rozwijającą się turystykę (przede wszystkim niemiecką). Stowarzyszenie „Niemen-Plön” wyremontowało wieżę zegarową zamku. W 1995 roku w zamku Ragneta kręcono film „Jestem rosyjskim żołnierzem”, znowu z użyciem pirotechniki. KCP w wyniku prywatyzacji przeszedł w ręce zagranicznego właściciela i w 1998 roku przestał produkować. Jednocześnie pojawił się problem z ogrzewaniem i ciepłą wodą, które zapewniała zakładowa elektrociepłownia. Wtedy też zamknięto piekarnię. KCP wprawdzie w 2000 roku znów zaczął pracować po kolejnej sprzedaży. Co więcej, w latach 2004–05 Niemeński KCP znów uważano za wiodące przedsiębiorstwo branży o wysokiej rentowności, posiadające niezbędne certyfikaty i eksportujące swoje wyroby. Jednak wkrótce przedsiębiorstwo zajęto za długi właścicieli, a wierzyciele zaczęli rozbierać budynki na materiał budowlany i sprzedawać wyposażenie.
Zamek Ragneta, 2020.
W 2004 roku do miasta doprowadzono gaz nowo zbudowanym gazociągiem. W 2010 roku deputowani dumy obwodowej przekazali ruiny zamku Ragneta Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej.
Projekt rekonstrukcji zamku Ragneta.
W 2017 roku wznowiło działalność przedsiębiorstwo produkujące konstrukcje budowlane. W 2018 roku, po serii skandali i spraw karnych przeciwko właścicielom, spółka „Niemeński KCP” sp. z o.o. została zlikwidowana.
W 2019 roku zamek Ragneta wydzierżawił miejscowy przedsiębiorca; jego teren uprzątnęli wolontariusze, rozpoczęto prace przy zabezpieczaniu ruin i zwiększaniu ich atrakcyjności turystycznej. W 2021 roku w mieście było 40 ulic, osiem zaułków, 10 kawiarni, cztery oddziały banków, dwa hotele, stadion. Działają dwie szkoły, dwa przedszkola, szpital rejonowy (oddziały dziecięcy, dla dorosłych, zakaźny oraz przychodnia). W miejscu dworu Tussainen przebiega obecnie granica cmentarza miejskiego, stoi tam też kilka budynków. W miejscu dawnego Fabiansruh mieści się Niemeńskie Przedsiębiorstwo Transportu Samochodowego, w miejscu Bernhardshof — domy mieszkalne nr 105, 107, 109 przy ul. Pobiedy. Po folwarku Heilsberg najwyraźniej nie pozostały żadne ślady, w jego miejscu założono ogrody działkowe „Woschod”. W miejscu Lehrhof-Ragnit zabudowania rozebrano na początku lat 80. i obecnie jest tu nieużytek. W miejscu Hagelsbergu znajduje się zarośnięty drzewami odcinek brzegu rzeki Niemen, obok ruin hal fabryki papieru nr 2.
Zabytki: ruiny zamku Ragneta (XIV–XV wiek), kościół (1772), budynek szpitala (koniec XIX wieku), szkoła miejska (1903), wieża ciśnień (1903), szkoła rolnicza (początek XX wieku), budynki mieszkalne z końca XIX – początku XX wieku, pomnik poległych w I wojnie światowej (1924, odtworzony w 1991), budynek użyteczności publicznej (lata 30. XX wieku), zbiorowa mogiła żołnierzy radzieckich (90 osób, pomnik z 1948 roku), pomnik pruskiej księżniczki Ragnety (2012).
Liczba ludności Ragnety-Niemna: 1782 – 1882, 1802 – 2083, 1810 – 1777, 1816 – 2018, 1821 – 1990, 1843 – 2791, 1867 – 3638, 1871 – 3687, 1875 – 3875, 1880 – 3580, 1890 – 3953, 1895 – 4591, 1905 – 4908, 1910 – 5535, 1925 – 7780, 1933 – 9293, 1939 – 10 061, 1947 (styczeń) – 30141, 1959 – 9459, 1970 – 11 613, 1979 – 12 492, , 1989 – 13821, 1996 – 13800, 1998 – 13 500, 2002 – 12 714, 2010 – 11 798, 2012 – 11 677, 2013 – 11 589, 2014 – 11 346, 2015 – 11 346, 2016 – 11 130, 2017 – 10 931, 2018 – 10 867, 2019 – 10 864, 2020 – 10 756 mieszkańców.
Struktura ludności Ragnety w 1871 roku: chrześcijanie ewangelicy – 3603, katolicy – 19, inni chrześcijanie – 24, żydzi – 41, dzieci do 10 lat – 814, umiejący czytać i pisać – 2120 (75%), niewidomi – 5, głuchoniemi – 4, umysłowo chorzy – 9.
1 – bez wojskowych, w tym Niemców – 464 osoby.
Dla informacji
Tussainen leżało na terenie zamieszkanym przez plemiona pruskie jeszcze w czasach przedzakonnych.
Właścicielem Tussainen był ród von Sanden / Sanden, znany w Prusach od XVI wieku. Linia rodowa wywodziła się od Philippa Sandena (zm. 1672/73), który pracował jako urzędnik u elektora Fryderyka Wilhelma. Przedstawiciele tego rodu przez stulecia posiadali rodowy majątek Hans-Pandieben / Hans-Pandieben, przemianowany do 1785 roku na Tussainen. Był to ogromny obszar, obejmujący malowniczą okolicę Daubas / Daubas z karczmą Böttcher-Krug / Böttcher-Krug (55°01'21'' N 22°05'34'' E), folwarki Karlsberg / Karlsberg (Korobowo) i Tracken / Tracken (55°00'31'' N 22°02'40'' E), Georgenwalde / Georgenwalde, część wsi Ober Eißeln / Ober Eißeln (ośrodek wypoczynkowy Riadino) ze 100 morgami (25,5 ha) ziemi w dużym parku oraz zameczek myśliwski. Majątek leżał w bardzo pięknym miejscu Daubas z widokiem na rzekę Memel (Niemen). Obok rezydencji znajdowały się duże budynki gospodarcze, a także domy pracowników majątku, szkółka roślin, warsztat kołodziejski, kuźnia i dworska karczma. Ponadto od 1874 roku do obszaru dworskiego Tussainen należało leśnictwo Schillis / Schillis (od 1938 roku Heidewald / Heidewald, 55°01'25'' N 22°11'11'' E). Majątek Tussainen należał do parafii Ragnit / Ragnit (Niemen). 15.04.1874 obszar dworski Tussainen włączono do utworzonego okręgu urzędowego Ober Eißeln / Ober Eißeln (Gorino).
Pod koniec XIX wieku zaczyna się rozpad wielkiego majątku. W 1895 roku folwark Karlsberg (Korobowo) ze 125 ha ziemi sprzedano rolnikowi Loleitowi / Loleit. Następnie sprzedano część majątku w Unter Eißeln / Unter Eißeln (Bolszoje Sieło), a w 1908 roku — część majątku w Ober Eißeln (Gorino). W 1911 roku leśnictwo Schillis sprzedano państwu. Wreszcie w latach 1926–27 ziemie przy wsiach Tussainen (Czapajewo), Endruhnen / Endruhnen (od 1938 roku Wenderoth / Wenderoth, Wspolje) i Tracken przekazano licznym osadnikom, przy czym ostatniemu dziedzicowi, Hansowi-Sebastianowi Freiherrowi von Sanden-Tussainen, pozostała jedynie niewielka część dawnego majątku — kilkaset hektarów ziemi z lasem Daubas, dwiema karczmami i częścią wsi Ober Eißeln.
30.09.1928 obszar dworski Tussainen zlikwidowano i połączono z gminą wiejską Jautelischken / Jautelischken (od 1938 roku Tehlen / Tehlen, Kuprijanowo) i obszarem dworskim Endruhnen (Wspolje) z okręgu urzędowego Titschken / Titschken (Podgornoje) w nową gminę wiejską Tussainen. Nowa gmina obejmowała dziesiątki gospodarstw rolnych, zarówno ze stale mieszkającą ludnością, jak i z osobami przyjeżdżającymi tu do prac rolnych. 80–100 dzieci z gminy uczęszczało do wieloklasowej szkoły położonej przy drodze do Ragnety (Niemen). Znaczna część mieszkańców pracowała w fabrykach Ragnety, większość w produkcji celulozy i sklejki. We wsi były dwa hotele, zakłady rzemieślnicze i handlowe oraz posterunek żandarmerii.
Liczba ludności gminy Tussainen: 1933 – 510, 1939 – 491 mieszkańców.
Liczba ludności obszaru dworskiego Tussainen: 1867 – 350, 1871 – 317, 1905 – 255, 1910 – 263 mieszkańcy
Struktura ludności Tussainen w 1871 roku: chrześcijanie ewangelicy – 315, katolicy – 2, dzieci do 10 lat – 83, umiejący czytać i pisać – 155 (68%), umysłowo chorzy – 1.
Ragnit-Preußen wzmiankowany jest w 1785 roku jako wieś z 22 gospodarstwami domowymi. Do 1820 roku liczba gospodarstw zmniejszyła się do 20. W 1871 roku — osada w granicach miasta Ragnety z 16 gospodarstwami domowymi.
Bernhardshof powstał nie później niż w 1815 roku jako przedmieście Ragnety i wchodził w skład gminy miejskiej. Bernhardshof należał do parafii Ragnit.
Hagelsberg był najpierw przedmieściem, później dzielnicą miasta Ragnety. Należał do parafii Ragnit. W 1871 roku w Hagelsbergu były cztery gospodarstwa domowe, w 1895 roku ich liczba zmniejszyła się do trzech, a w 1905 roku — do dwóch.
Fabiansruh był gospodarstwem składającym się z jednej zagrody i wchodzącym w skład gminy miejskiej Ragneta. Fabiansruh należał do parafii Ragnit. W latach przedwojennych w Fabiansruh działały wiatrak i tartak.
Heilsberg założono 14.10.1840 jako folwark należący do gminy miejskiej Ragneta. Folwark należał do parafii Ragnit.
Lehrhof-Ragnit założono jako majątek hodowli koni w 1850 roku; należał do miejscowego zarządu stadnin, a administracyjnie podlegał gminie miejskiej Ragneta. Lehrhof-Ragnit należał do parafii Ragnit.
Liczba ludności Ragnit-Preußen: 1820 – 163, 1871 – 280 mieszkańców.
Liczba ludności Hagelsbergu: 1871 – 46, 1895 – 28, 1905 – 17 mieszkańców.
Liczba ludności Dorlauken: 1867 – 20, 1871 – 17, 1905 – 17, 1910 – 16 mieszkańców.
Liczba ludności Bernhardshof: 1905 – 92 mieszkańcy.
Liczba ludności Fabiansruh: 1905 – 21 mieszkańców
Liczba ludności Heilsbergu: 1905 – 16 mieszkańców.
Liczba ludności Lehrhof-Ragnit: 1905 – 55 mieszkańców.
Liczba ludności Althof-Krakonischken: 1905 – 4 mieszkańcy.
Liczba ludności Glossinehlen: 1905 – 4 mieszkańcy.
Liczba ludności Lerchenbergu: 1905 – 65 mieszkańców.
Skład urzędu głównego Ragneta ok. 1701 roku: Schulzenamty: Leuken / Leuken (Strielcowo), Lasdehnen / Lasdehnen (ośrodek administracyjny w Neuhof-Lasdehnen / Neuhof-Lasdehnen, Smolenskoje), Tullen / Tullen (Tuszino), Usespiauen / Usespiauen (Nikitowka), Daynen / Daynen (54°44'59'' N 22°46'04'' E), Kraupischken / Kraupischken (Uljanowo), Saumerau / Saumerau (Zagorskoje), Schaudienen / Schaudienen (Winogradnoje), Patilsit / Patilsit (Otradnoje), Kraj Górnomemelski / Übermemelscher Kreis; amty domenalne (od 1722 roku): Althof-Ragnit / Althof Ragnit (Miczurinskoje), Dörschkehmen / Dörschkehmen (54°45'40'' N 22°38'03'' E), Gerskullen / Gerskullen (Gannowka), Grumbkowkaiten / Grumbkowkaiten (Prawdino), Uschpiaunen / Uschpiaunen (Nikitowka), Kassigkehmen / Kassigkehmen (Kasikėnai, Litwa), Löbegallen / Löbegallen (Tołstowo), Schreitlaugken / Schreitlaugken (Šereitlaukis, Litwa), Sommerau / Sommerau (Zagorskoje).
Skład parafii Ragnit: Alexen / Alexen (54°58'09'' N 22°02'06'' E), Althof-Krakonischken / Althof-Krakonischken (od 1936 roku Althof / Althof, 55°03'54'' N 22°01'58'' E), Althof-Ragnit / Althof Ragnit (Miczurinskoje), Bernhardshof / Bernhardshof (Niemen, część), Bittehnen-Schillehnen / Bittehnen-Schillehnen (Bitėnai, Litwa), Bittehnen-Uszbitschen / Bittehnen-Uszbitschen (Bitėnai, Litwa), Bludischken / Bludischken (54°57'28'' N 22°02'01'' E), Brohnen / Brohnen (Gorkino, część), Charlottenwalde / Charlottenwalde (Szyrokodolje), Dorlauken / Dorlauken (od 1938 roku Dorfelde / Dorfelde, 55°00'56'' N 22°03'07'' E), Endruhnen / Endruhnen (od 1938 roku Wenderoth / Wenderoth, Wspolje), Fabiansruh / Fabiansruh (Niemen, część), Girschunen / Girschunen (55°02'20'' N 21°57'21'' E), Glossinehlen / Glossinehlen (od 1938 roku Glossen / Glossen, 55°05'02'' N 21°59'57'' E), Groosten / Groosten (Gorkino), Neuhof-Ragnit / Neuhof-Ragnit (Kotielnikowo), Gudgallen / Gudgallen (od 1938 roku Großfelde / Großfelde, Gudkowo), Hagelsberg / Hagelsberg (Niemen, część), Heilsberg / Heilsberg (ogrody działkowe „Woschod”), Ikschen / Ikschen (od 1938 roku Bergdorf / Bergdorf, Nikitino), Jatelischken / Jatelischken (od 1938 roku Tehlen / Tehlen, Kuprijanowo), Jonienen / Jonienen (od 1938 roku Tilsenau / Tilsenau, Otważnoje, potem Gudkowo), Karlsberg / Karlsberg (Korobowo), Kaukerwethen / Kaukerwethen (54°57'38'' N 22°01'22'' E), Kiauschälen / Kiauschälen (Kleinmark / Kleinmark, Krasnoje Sieło), Kindschen / Kindschen (od 1938 roku Groß Kindschen / Groß Kindschen, Iskra), Klapaten / Klapaten (od 1938 roku Angerwiese / Angerwiese, Krasnoje Sieło), Klein Neuhof-Ragnit / Klein Neuhof-Ragnit (Akułowo), Krakonischken / Krakonischken (Krakianiškiai, Litwa), folwark Krakonischken / Vorwerk Krakonischken (od 1938 roku Neuhof-Kraken / Neuhof-Kraken, 55°04'53'' N 22°00'53'' E), Kurschen / Kurschen (Rakitino), Lehrhof-Ragnit / Lehrhof-Ragnit (Niemen, część), Lerchenberg / Lerchenberg (55°00'53'' N 22°02'24'' E), Lepalothen / Lepalothen (Loten / Loten, Drużynino), Mattischken / Mattischken (od 1938 roku Klingsporn / Klingsporn, Żurawlowo), Ober Eißeln / Ober Eißeln (od 1938 roku Obereißeln / Obereißeln, Gorino), Palentienen / Palentienen (od 1938 roku Palen / Palen, Dubrawino), Paskallwen / Paskallwen (od 1938 roku Schalau / Schalau, Dubki), Paszuiszen / Paszuiszen (od 1938 roku Altengraben / Altengraben, Ruczji), Pellehnen / Pellehnen (od 1938 roku Dreidorf / Dreidorf, Żdanki), Pötischken / Pötischken (od 1938 roku Flachdorf / Flachdorf, Iwowoje), Petratschen / Petratschen (od 1938 roku Petersfelde / Petersfelde, Pietrowo), Pröwoiszen / Pröwoiszen (od 1938 roku Scheiden / Scheiden, Barwienkowo), Schuppinnen / Schuppinnen (od 1938 roku Schuppenau / Schuppenau, Żarowo, później Wietrowo), Sobersken / Sobersken (od 1938 roku Bersken / Bersken, Walcowo), Steinegger / Steinegger (Gorkino, część), Stepponaten / Stepponaten (od 1938 roku Steffenshof / Steffenshof, Miczurino, część), Stiemerau / Stiemerau (54°58'59'' N 21°59'04'' E), Titschken / Titschken (od 1938 roku Tischken / Tischken, Podgornoje), Tracken / Tracken (55°00'31'' N 22°02'40'' E), Tussainen / Tussainen (Czapajewo, później Niemen, część), Wallullen / Wallullen (od 1938 roku Wallenfelde / Wallenfelde, 54°58'36'' N 22°00'47'' E), Willmantienen / Willmantienen (od 1938 roku Willmansdorf / Willmansdorf, 55°02'10'' N 21°55'11'' E), Woydehnen / Woydehnen (od 1938 roku Wodehnen / Wodehnen, Wietrowo).
Zdjęcia na stronie: Bildarchiv Ostpreußen, bildarchiv-ostpreussen.de, Michaił Ogorodnikow.
Przetłumaczono z języka rosyjskiego przy pomocy AI (Claude, Anthropic), październik 2026 r.
